مهاجرت نخبگان آموزشی: چگونه سیستم آموزشی ما معلمان و دانش آموزان نخبه را «دفع» می کند؟

مهاجرت نخبگان آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های نظام تعلیم و تربیت ایران، نه تنها به خروج سرمایه های انسانی ارزشمند از کشور منجر می شود، بلکه ساختار درونی آموزش و پرورش را نیز با بحران تهی سازی از نیروهای متخصص مواجه ساخته است. این مقاله به بررسی عوامل دفع کننده معلمان و دانش آموزان نخبه از نظام آموزشی می پردازد. یافته های پژوهش های مرور شده نشان می دهد که مهاجرت نخبگان آموزشی در دو سطح قابل تحلیل است: مهاجرت بیرونی (خروج معلمان و دانش آموزان نخبه از کشور) و مهاجرت درونی (خروج معلمان دارای مدرک دکتری از آموزش و پرورش به سایر سازمان ها). عواملی همچون تنزل منزلت اجتماعی و اقتصادی معلم، نبود شایسته سالاری، ساختار متمرکز و غیرتخصصی، نظام آموزشی حافظه محور و آزمون محور، و نبود عدالت آموزشی، از مهم ترین علل دفع نخبگان از سیستم آموزشی هستند. همچنین بر اساس آمارهای موجود، سالانه بیش از ۶۰ میلیارد دلار بابت مهاجرت نخبگان به کشور زیان وارد می شود و ایران رتبه اول فرار مغزها در جهان را دارد. مقاله با ارائه راهکارهای عملی برای سیاست گذاران و مدیران آموزشی به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

مهاجرت نخبگان ، فرار مغزها ، آموزش و پرورش ، معلمان نخبه ، دانش آموزان نخبه ، شایسته سالاری ، عدالت آموزشی.