واکاوی نقش تکنولوژی های آموزشی در ارتقای فرآیندهای یادگیری هوشمند

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش تکنولوژی های آموزشی در ارتقای فرآیندهای یادگیری هوشمند در نظام آموزشی ایران انجام شده است. رویکرد پژوهش ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی بود که در بخش کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی، ۲۶ نفر از معلمان، مدیران آموزشی، طراحان محتوای الکترونیکی و متخصصان فناوری آموزشی مورد مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق قرار گرفتند و در بخش کمی، ۳۷۲ معلم و ۳۶۵ دانش آموز دوره متوسطه دوم به پرسشنامه های محقق ساخته پاسخ دادند. داده های کیفی با روش کلایزی و داده های کمی با آزمون های همبستگی و رگرسیون تحلیل شدند. یافته های کیفی در قالب ۴ مضمون اصلی و ۲۲ مضمون فرعی شامل کارکردهای تکنولوژی های آموزشی (شخصی سازی یادگیری، تعامل و مشارکت فعال، دسترسی به منابع، بازخورد فوری و هوشمند، و شبیه سازی و بازی)، عوامل موثر بر اثربخشی (زیرساخت های فنی، شایستگی های دیجیتال معلمان، کیفیت محتوا، حمایت مدیریتی و نگرش کاربران)، موانع کاربست (فنی-زیرساختی، انسانی-مهارتی، فرهنگی-نگرشی و اقتصادی-مالی)، و راهبردهای ارتقا (توانمندسازی معلمان، توسعه زیرساخت ها، تولید محتوای بومی و سیاست گذاری کلان) شناسایی شدند. نتایج کمی نشان داد که تکنولوژی های آموزشی با یادگیری هوشمند رابطه مثبت و معناداری دارند (۵۸/۰=r) و ابعاد آن، ۴۶ درصد از واریانس یادگیری هوشمند را تبیین می کنند که در این میان، شخصی سازی یادگیری (۲۶/۰=β) و بازخورد فوری و هوشمند (۲۳/۰=β) بیشترین سهم را داشتند. همچنین، معلمان با سواد دیجیتال بالاتر، اثربخشی بیشتری در استفاده از تکنولوژی های آموزشی داشتند. بر اساس یافته ها، توانمندسازی حرفه ای معلمان، سرمایه گذاری در زیرساخت های فنی، تولید محتوای استاندارد و بومی، و تدوین سیاست های حمایتی، از مهم ترین راهبردهای ارتقای یادگیری هوشمند هستند. پژوهش حاضر بر این نکته تاکید دارد که تکنولوژی های آموزشی بسترهایی برای تحول بنیادین در روش های یاددهی-یادگیری و ایجاد فرصت های جدید برای یادگیری عمیق، شخصی سازی شده و مشارکتی هستند و موفقیت آنها در گرو توجه هم زمان به ابعاد فنی، انسانی، سازمانی و فرهنگی است.

کلیدواژه ها:

نقش تکنولوژی ، آموزشی ، فرایند