بررسی مدل های نوین تعامل خانه و مدرسه و تاثیر آن بر خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مدل های نوین تعامل خانه و مدرسه بر خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان پایه چهارم تا نهم در مدارس شهر تهران، در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه کاربردی با روش توصیفی-همبستگی و تحلیل مسیر، روی نمونه ای شامل ۵۲۰ دانش آموز، ۵۲۰ والد و ۱۲۰ معلم از ۲۰ مدرسه (۱۰ مدرسه ابتدایی و ۱۰ مدرسه متوسطه اول) اجرا گردید. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته تعامل خانه و مدرسه (۴ مولفه: ارتباطات دوسویه، مشارکت در یادگیری، حمایت عاطفی، هماهنگی در ارزشیابی) و پرسشنامه های استاندارد خودتنظیمی تحصیلی، خودکارآمدی تحصیلی، انگیزش تحصیلی و کیفیت ارتباط والد-فرزند جمع آوری شدند. یافته ها نشان داد که بین تمامی مولفه های تعامل خانه و مدرسه با خودتنظیمی تحصیلی، خودکارآمدی و انگیزش، همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد که قوی ترین رابطه مربوط به مولفه «مشارکت در یادگیری» با خودتنظیمی شناختی ۵۹/۰=r= و فراشناختی ۵۶/۰=r= بود. تحلیل رگرسیون چندگانه آشکار کرد که مولفه های تعامل خانه و مدرسه در مجموع ۴۸ درصد از واریانس خودتنظیمی تحصیلی را تبیین می کنند و «مشارکت در یادگیری» با ضریب بتای ۳۴/۰ بیشترین سهم را دارد. تحلیل مسیر نیز نقش واسطه ای معنادار خودکارآمدی و انگیزش تحصیلی را در این رابطه تایید کرد و مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود. همچنین، تاثیر تعامل خانه و مدرسه بر خودتنظیمی در مقطع ابتدایی قوی تر از متوسطه اول بود و دانش آموزان مدارس غیردولتی سطوح بالاتری را نشان دادند، اما تفاوت جنسیتی معناداری مشاهده نشد. در مجموع، پژوهش بر این نکته تاکید دارد که مشارکت فعال والدین در فرآیند یادگیری، ارتباطات موثر و دوسویه، و حمایت عاطفی، از طریق افزایش خودکارآمدی و انگیزش، زمینه ساز توسعه خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان می شود. ازاین رو، طراحی برنامه های ساختاریافته و مستمر برای تعامل با خانواده ها، توانمندسازی والدین در روش های حمایت از یادگیری، و حرکت از رویکردهای سنتی به سوی مدل های مشارکتی و دوسویه، به عنوان راهبردهای کلیدی در ارتقای کیفیت آموزشی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

تعامل خانه و مدرسه ، خودتنظیمی تحصیلی ، خودکارآمدی ، انگیزش تحصیلی ، مشارکت والدین