رفتار حرکتی یادگیری و کنترل حرکتی دانش آموزان و تاثیر آن بر یاددهی-یادگیری آنان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش رفتار حرکتی دانش آموزان در کیفیت فرآیند یاددهی-یادگیری مدارس ابتدایی شهر تهران، در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه کاربردی با روش توصیفی-همبستگی و تحلیل مسیر، روی نمونه ای شامل ۴۵۰ دانش آموز (پایه سوم تا ششم) و ۷۵ معلم از ۱۵ مدرسه دولتی و غیردولتی اجرا گردید. داده ها با استفاده از آزمون های استاندارد حرکتی (لینکلن-اوزرتسکی، تعادل ایستا و پویا، هماهنگی چشم-دست)، پرسشنامه محقق ساخته مشاهده رفتار حرکتی در کلاس، و پرسشنامه های معتبر کیفیت تدریس، درگیری تحصیلی و عملکرد تحصیلی جمع آوری شدند. یافته ها نشان داد که بین تمامی مولفه های رفتار حرکتی (مهارت های درشت و ظریف، تعادل و هماهنگی) با کیفیت یاددهی-یادگیری همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد که قوی ترین رابطه مربوط به مهارت های ظریف با درگیری شناختی و هماهنگی چشم-دست با حل مسئله بود. تحلیل رگرسیون چندگانه آشکار کرد که مولفه های حرکتی در مجموع ۴۱ درصد از واریانس کیفیت یاددهی-یادگیری را تبیین می کنند و مهارت های ظریف با ضریب بتای ۳۲/۰ بیشترین سهم را دارند. تحلیل مسیر نیز تاثیر مستقیم و معنادار رفتار حرکتی را از سه مسیر اصلی تایید کرد: افزایش درگیری رفتاری و مشارکت فعال، تقویت درگیری شناختی و پردازش اطلاعات، و بهبود تعاملات حرکتی-بصری در فرآیند یادگیری؛ مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود. همچنین، پسران در مهارت های درشت عملکرد بهتری نشان دادند، اما در سایر مولفه ها تفاوت جنسیتی معناداری مشاهده نشد. در مجموع، پژوهش بر این نکته تاکید دارد که رفتار حرکتی نه تنها یک توانایی جسمانی، بلکه یکی از ارکان اساسی رشد شناختی و یادگیری موثر است و توجه به آن در طراحی فعالیت های آموزشی، روش های تدریس و محیط های یادگیری فعال، می تواند به بهبود چشمگیر عملکرد تحصیلی دانش آموزان بینجامد. ازاین رو، آموزش معلمان برای شناسایی نیازهای حرکتی دانش آموزان و ایجاد فرصت های حرکتی در کلاس درس، به عنوان یک راهبرد کلیدی در ارتقای کیفیت آموزشی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

رفتار حرکتی ، کنترل حرکتی ، یادگیری حرکتی ، یاددهی-یادگیری ، دانش آموزان ابتدایی