معاون اجرایی و مشارکت اولیا و جامعه محلی؛ از همکاری سطحی تا شراکت راهبردی در آموزش

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معاون اجرایی در ارتقای مشارکت اولیا و جامعه محلی از همکاری سطحی تا شراکت راهبردی در آموزش و شناسایی عوامل موثر بر این ارتقا در نظام آموزشی ایران انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع تحلیل محتوای جهت دار با بهره گیری از روش پدیدارشناسی توصیفی بود و جامعه آماری را معاونان اجرایی، مدیران، معلمان، اولیای دانش آموزان و فعالان جامعه محلی مدارس متوسطه دوره دوم شهر شیراز تشکیل دادند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی و تا رسیدن به اشباع نظری، ۲۸ نفر از آنها مورد مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق قرار گرفتند. داده های گردآوری شده با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شدند. یافته ها در قالب ۵ مضمون اصلی و ۲۲ مضمون فرعی شناسایی شدند که شامل سطوح مشارکت اولیا و جامعه محلی (شامل همکاری سطحی، مشارکت فعال، هم افزایی آموزشی، و شراکت راهبردی)، نقش های معاون اجرایی در ارتقای مشارکت (شامل تسهیل گر ارتباطات، توانمندساز اولیا، هماهنگ کننده منابع جامعه، و راهبر فرهنگی و اجتماعی)، عوامل تسهیل کننده و بازدارنده (شامل نگرش و باورهای اولیا و معلمان، ساختارها و رویه های مدرسه، منابع و امکانات، سیاست های کلان آموزشی، و سرمایه اجتماعی و اعتماد متقابل)، راهبردهای ارتقای مشارکت (شامل توانمندسازی اولیا، ایجاد ساختارهای مشارکتی، استفاده از ظرفیت های جامعه محلی، و فرهنگ سازی و آگاهی بخشی)، و پیامدهای شراکت راهبردی (شامل بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش سرمایه اجتماعی، ارتقای کیفیت برنامه های مدرسه، و افزایش رضایت و تعهد ذی نفعان) بود. نتایج نشان داد که مشارکت اولیا و جامعه محلی در مدارس ایران عمدتا در سطح همکاری سطحی و تشریفاتی باقی مانده است و فاصله قابل توجهی با شراکت راهبردی دارد و این فاصله ناشی از عواملی نظیر نگرش های سنتی، ساختارهای اداری غیرمنعطف، کمبود منابع، ضعف سرمایه اجتماعی، و نبود سیاست های حمایتی کلان است که هر یک به نوبه خود، مانعی جدی بر سر راه ارتقای مشارکت به سطوح بالاتر محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

معاون اجرایی ، مشارکت اولیا ، جامعه محلی ، شراکت راهبردی ، سرمایه اجتماعی