چگونه توانستم با بهره گیری از روش تدریس معکوس، مشارکت دانش آموزان را در درس عربی پایه یازدهم افزایش دهم؟

پژوهش حاضر با هدف افزایش میزان مشارکت فعال دانش آموزان پایه یازدهم در فرایند یاددهی–یادگیری درس عربی انجام شد. مسئله اصلی پژوهشگر، کم رنگ بودن مشارکت کلاسی دانش آموزان در فعالیت هایی مانند ترجمه متن، پاسخ گویی به پرسش های مربوط به واژگان و قواعد، تحلیل ساختار جمله ها و انجام تمرین های کتاب درسی بود. در شیوه معمول تدریس، بیشتر زمان کلاس به توضیح مستقیم قواعد و ترجمه متن توسط دبیر اختصاص می یافت و دانش آموزان عمدتا شنونده بودند. برای رفع این مسئله، روش «تدریس معکوس» به عنوان راهبرد اصلی انتخاب شد. در این روش، محتوای اولیه درس شامل فیلم های کوتاه آموزشی، فایل های صوتی، جزوه های خلاصه، نمونه های ترجمه و تمرین های مقدماتی، پیش از برگزاری کلاس در اختیار دانش آموزان قرار گرفت و زمان کلاس به فعالیت های مشارکتی، حل تمرین گروهی، گفت وگو، رفع اشکال، ترجمه و تحلیل متن اختصاص یافت.گردآوری داده ها از طریق مشاهده مستقیم، پرسش نامه، مصاحبه کوتاه با دانش آموزان، بررسی تکالیف، ثبت میزان مشارکت، آزمون های کوتاه و دریافت نظر همکاران انجام شد. شواهد اولیه نشان داد که تعداد دانش آموزان فعال در کلاس اندک بوده و بسیاری از دانش آموزان به علت ترس از اشتباه، ضعف در واژگان و قواعد، یا احساس دشواری درس عربی، از مشارکت پرهیز می کردند. پس از اجرای تدریجی تدریس معکوس و اصلاح فرایند اجرا بر اساس بازخوردها، شواهد نهایی بیانگر افزایش مشارکت دانش آموزان، بهبود کیفیت پاسخ ها، افزایش انجام تکالیف، کاهش اضطراب در پاسخ گویی و رشد نسبی عملکرد تحصیلی آنان بود. نتایج نشان داد که تدریس معکوس، در صورت طراحی محتوای کوتاه، قابل فهم و متناسب با سطح دانش آموزان و همراهی خانواده و مدرسه، می تواند زمینه مشارکت فعال تر دانش آموزان در درس عربی را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، تدریس معکوس ، مشارکت کلاسی ، درس عربی ، پایه یازدهم ، یادگیری فعال ، آموزش ترکیبی.