تاثیر فرسودگی شغلی معلمان بر جو روانی کلاس و عملکرد تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر فرسودگی شغلی معلمان بر جو روانی کلاس و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره دوم متوسطه انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا، توصیفی-همبستگی از نوع تحلیل مسیر بود. جامعه آماری شامل تمامی معلمان و دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بودند که از میان ۴۵۰ معلم شاغل در این دوره، نمونه ای به حجم ۲۱۰ معلم با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای نسبتی و به همراه تمامی دانش آموزان کلاس های آن ها (۴۲۰۰ نفر) انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلش (MBI) با ضریب پایایی ۸۹/۰، پرسشنامه جو روانی کلاس فریزر و همکاران (WIHIC) با ضریب پایایی ۸۷/۰ و معدل نیم سال تحصیلی دانش آموزان به عنوان شاخص عملکرد تحصیلی بود. داده ها با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۸ و SmartPLS نسخه ۴ تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که فرسودگی شغلی معلمان تاثیر منفی و معناداری بر جو روانی کلاس دارد (۴۵/۰-=β و ۰۰۱/۰>p) و همچنین تاثیر منفی و معناداری بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارد (۳۲/۰-=β و ۰۰۱/۰>p). علاوه بر این، جو روانی کلاس نقش واسطه ای معناداری در رابطه بین فرسودگی شغلی معلمان و عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایفا کرد (۰۵/۰>p) و شاخص برازش مدل (GOF) برابر با ۴۲/۰ محاسبه شد که نشان دهنده برازش قوی مدل است. تحلیل مولفه های فرسودگی شغلی نشان داد که خستگی هیجانی با ضریب ۵۱/۰- بیشترین تاثیر منفی را بر جو روانی کلاس دارد و کاهش موفقیت فردی با ضریب ۲۸/۰- کمترین تاثیر را داشته است. نتایج آزمون سوبل نیز واسطه گری جوری روانی کلاس را تایید کرد (۴۵/۲=Z و ۰۱۴/۰=p). به طور کلی، یافته های پژوهش حاکی از آن است که فرسودگی شغلی معلمان از طریق تخریب جو روانی کلاس، به طور مستقیم و غیرمستقیم عملکرد تحصیلی دانش آموزان را تضعیف می کند و این یافته ها برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و برنامه ریزان سلامت شغلی معلمان کاربردهای مهمی در جهت طراحی برنامه های پیشگیرانه و مداخلات حمایتی دارد.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی معلمان ، جو روانی کلاس ، عملکرد تحصیلی ، تحلیل مسیر ، سلامت شغلی