نقش ذهن آگاهی در کاهش اضطراب و استرس دانش آموزان (با رویکرد عصب شناختی و مداخلات مدرسه محور)

اضطراب و استرس مزمن در جمعیت دانشآموزی، نه تنها افت تحصیلی و کاهش حافظه کاری را به دنبال دارد، بلکه زمینهساز اختلالات خلقی در بزرگسالی است. در دهه اخیر، ذهن آگاهی (Mindfulness) به عنوان یکی از موثرترین بستههای مداخلهای غیردارویی، مورد توجه گسترده روانشناسی تربیتی و عصبشناسی شناختی قرار گرفته است. این مقاله با مرور نظاممند (Systematic Review) بیش از ۵۰ پژوهش داخلی و خارجی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶، به تبیین لایههای مختلف تاثیر ذهن آگاهی بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA Axis)، تغییرات ساختاری در قشر پیشانی مغز، و کاهش نشانههای جسمانی اضطراب (مانند تپش قلب و تعریق) میپردازد. در بخش پایانی، یک پروتکل عملی ۸ هفتهای متناسب با بافت فرهنگی مدارس ایران ارائه شده و چالشهای اجرایی آن مورد نقد واقع شده است. یافتهها نشان میدهد که ذهن آگاهی، زمانی اثربخش است که به عنوان فرهنگ مدرسه (نه یک کارگاه مقطعی) نهادینه شود.

کلیدواژه ها:

اضطراب ، ذهن آگاهی ، عصب شناسی شناختی