مقایسه اثربخشی آموزش ذهن آگاهی و راهبردهای فراشناختی بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان پایه دوازدهم رشته علوم انسانی

اضطراب امتحان یکی از شایع ترین اختلالات روانشناختی در محیط های آموزشی است که تاثیرات منفی قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان، به ویژه در پایه دوازدهم که با آزمون های سرنوشت ساز مواجه هستند، دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش ذهن آگاهی و راهبردهای فراشناختی بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان پایه دوازدهم رشته علوم انسانی انجام شده است.روش شناسی: این مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دوازدهم رشته علوم انسانی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ می باشد. نمونه پژوهش به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و به سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل، هر گروه ۲۰ نفر) تقسیم می شوند. گروه آزمایش اول به مدت ۸ جلسه ۶۰ دقیقه ای تحت آموزش ذهن آگاهی و گروه آزمایش دوم به مدت ۱۰ جلسه ۴۵ دقیقه ای تحت آموزش راهبردهای فراشناختی قرار می گیرند. گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نمی کند. ابزار اندازه گیری شامل پرسشنامه اضطراب امتحان فریدمن و بندا-جیکوب می باشد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل می شوند.یافته ها: بر اساس نتایج مطالعات پیشین، هر دو رویکرد آموزشی تاثیر معناداری بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان دارند (p≤۰.۰۰۱). با این حال، تفاوت معناداری بین اثربخشی این دو رویکرد مشاهده نشده است و تاثیر هر دو درمان بر کاهش اضطراب امتحان یکسان گزارش شده است . همچنین، پژوهش ها نشان داده است که مولفه های ذهن آگاهی مانند «عمل با آگاهی» و «توصیف» قادر به پیش بینی اضطراب امتحان هستند و راهبردهای شناختی تنظیم هیجان نیز نقش مهمی در این زمینه ایفا می کنند .نتیجه گیری: با توجه به اثربخشی یکسان هر دو رویکرد، انتخاب بین آموزش ذهن آگاهی و راهبردهای فراشناختی می تواند بر اساس عوامل موقعیتی، ترجیحات دانش آموزان و منابع موجود انجام شود. هر دو رویکرد می توانند به عنوان مداخلات موثر در کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان پایه دوازدهم رشته علوم انسانی مورد استفاده قرار گیرند. این یافته ها برای مشاوران مدارس و روانشناسان تربیتی در طراحی برنامه های مداخله ای کاربردهای مهمی دارد.

کلیدواژه ها:

اضطراب امتحان ، ذهن آگاهی ، راهبردهای فراشناختی ، دانش آموزان پایه دوازدهم ، آموزش ذهن آگاهی ---