مالکیت فکری محتوای اموزشی تولید شده توسط هوش مصنوعی ازمنظر فقه اسلامی

مسئله مالکیت فکری محتوای آموزشی تولیدشده توسط هوش مصنوعی از منظر فقه اسلامی، مسئله ای نوپدید است که نیازمند واکاوی دقیق در اصول و قواعد فقهی می باشد. این نوشتار با رویکردی توصیفی تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه ای، به بررسی امکان شناسایی حق مالکیت برای خالق هوش مصنوعی یا کاربر آن پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که فقه اسلامی با تکیه بر قاعده احترام و قاعده لاضرر، می تواند چارچوبی برای حمایت از این آثار فراهم آورد. با این حال، شرط عقل و اختیار در تملک، مانعی اساسی برای انتساب مالکیت به خود هوش مصنوعی محسوب می گردد. از سوی دیگر، نقش کاربر در هدایت و تغذیه داده های هوش مصنوعی، زمینه ای برای احقاق حق معنوی او ایجاد می کند. همچنین، ماهیت ناملموس این آثار، تطبیق آن ها با اموال عینی را با چالش روبه رو ساخته است. به نظر می رسد که قیاس این آثار با اختراعات و تالیفات بشری، تا حدی می تواند راهگشا باشد، اما نیازمند احتیاط و بازنگری اصولی است. در نهایت، ضرورت تدوین قوانین مبتنی بر اصول فقهی برای تنظیم این حوزه، کاملا محسوس می باشد. این پژوهش بر لزوم تفکیک بین جنبه خلق و جنبه بهره برداری از محتوای آموزشی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مالکیت فکری ، محتوای آموزشی ، هوش مصنوعی ، منظر فقه اسلامی