یادگیری اجتماعی–هیجانی در مدارس: دستاوردها و چالش های اجرایی

مدارس به عنوان نهادهای اجتماعی و تربیتی، نقشی فراتر از انتقال دانش و مهارت های شناختی ایفا می کنند و پرورش ابعاد عاطفی و ارتباطی دانش آموزان نیز در کانون توجه آن ها قرار دارد. یادگیری اجتماعی-هیجانی رویکردی نظام مند برای تقویت این ابعاد است که شامل خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری مسئولانه می شود. یافته های پژوهش های میدانی و فراتحلیل ها نشان می دهد که پیاده سازی این برنامه ها در محیط مدرسه به بهبود چشمگیر عملکرد تحصیلی، کاهش رفتارهای پرخطر و ارتقای سلامت روانی دانش آموزان منجر می شود. با وجود این دستاوردهای قانع کننده، اجرای فراگیر و اثربخش این برنامه ها با چالش های متعددی روبه روست که از جمله آن ها می توان به کمبود زمان، نبود منابع مالی کافی و ضعف در توانمندسازی معلمان اشاره کرد. همچنین، ساختار سنتی نظام آموزشی و تمرکز انحصاری بر سنجش های شناختی، بستر مناسبی برای نهادینه سازی یادگیری اجتماعی-هیجانی فراهم نمی آورد. از سوی دیگر، تفاوت های فرهنگی و بومی در اولویت بندی مهارت های اجتماعی، اجرای الگوهای وارداتی را با دشواری مواجه ساخته و نیازمند بومی سازی عمیق است. ارزیابی مستمر و چندوجهی نیز به عنوان شرط لازم برای پویایی این برنامه ها، اغلب مورد غفلت قرار می گیرد و فقدان ابزارهای معتبر و متناسب با فرهنگ ایرانی، این خلا را دوچندان کرده است. در مجموع، موفقیت این رویکرد در گرو بازنگری اساسی در سیاست گذاری آموزشی، توانمندسازی حرفه ای معلمان و مشارکت فعال خانواده ها و جامعه محلی است.

کلیدواژه ها:

یادگیری اجتماعی -هیجانی ، مدارس ، دستاورد ، چالش اجرایی