سنجش میزان تاب آوری اجتماعی جوامع محلی در مواجهه با بحران های اقتصادی و بلایای طبیعی

پایداری و تداوم کارکردی سکونتگاه های محلی در عصر حاضر، به شدت تحت تاثیر تلاقی شوک های اقتصادی و سوانح طبیعی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکردی تبیینی–سنجشی، به ارزیابی ظرفیت های تاب آوری اجتماعی جوامع محلی و واکاوی متغیرهای پیش بین پایداری جمعی در برابر تکانه های محیطی و معیشتی پرداخته است. روش تحقیق از نوع پیمایشی–مقطعی با ماهیت کاربردی و همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را سرپرستان خانوار و شهروندان بالای ۱۸ سال ساکن در کانون های آسیب پذیر و پرخطر تشکیل دادند که بر اساس فرمول کوکران، نمونه ای به تعداد ۳۸۴ نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده متناسب انتخاب گردیدند. ابزار گردآوری داده ها، مقیاس های استاندارد تاب آوری اجتماعی مبتنی بر مولفه های سرمایه اجتماعی، سرمایه انسانی، ظرفیت نهادی و شایستگی زیرساختی بود. یافته های تجربی و آزمون مدل های ساختاری نشان داد که میزان تاب آوری کل در سطح متوسط رو به پایین قرار دارد. نتایج همبستگی و مدل رگرسیونی حاکی از آن است که همبستگی اجتماعی، اعتماد متقابل نهادی و دسترسی به شبکه های حمایت غیررسمی بیشترین سهم را در ارتقای ظرفیت جذب ضربه و انطباق پذیری ایفا می کنند. در سوی مقابل، ضعف دارایی های اقتصادی و فقدان آموزش های پیشگیرانه سوانح، شکنندگی ساختاری را تعمیق می بخشد. در نهایت، راهکارهایی جامع مبتنی بر ایجاد تشکل های تاب آوری محله محور و تنوع بخشی به معیشت های پایدار برای ارتقای ظرفیت سازگاری جوامع تدوین شد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری اجتماعی ، بحران اقتصادی ، بلایای طبیعی ، سرمایه اجتماعی ، سازگاری محلی ، مدیریت بحران.