پدیده مقایسه اجتماعی در فضای مجازی و بازتاب آن در کلاس درس؛ چالشی نوین برای معلمان

گسترش فناوری های ارتباطی و حضور روزافزون دانش آموزان در فضای مجازی، شکل تعامل آنان با محیط اجتماعی، همسالان و اطلاعات را دگرگون کرده است. یکی از پیامدهای مهم این تحول، افزایش زمینه های مقایسه اجتماعی است؛ فرایندی که در آن فرد برای ارزیابی توانایی ها، ویژگی ها، موقعیت و میزان موفقیت خود، به دیگران توجه می کند. مقایسه اجتماعی اگر در شرایط مناسب و با نگرش واقع بینانه صورت گیرد، می تواند زمینه الگوبرداری، هدف گذاری و تلاش برای پیشرفت را فراهم کند؛ اما تکرار مداوم آن در فضای مجازی، به ویژه در شرایطی که کاربران بیشتر بخش های مطلوب و موفق زندگی خود را نمایش می دهند، ممکن است برداشت دانش آموزان از خود و دیگران را تحت تاثیر قرار دهد. مواجهه مستمر با تصاویر و روایت های گزینشی از موفقیت، ظاهر، محبوبیت و سبک زندگی دیگران می تواند احساس ناکافی بودن، نارضایتی، رقابت ناسالم و وابستگی به تایید اجتماعی را افزایش دهد. بخشی از این تجربه ها نیز ممکن است از فضای مجازی به محیط مدرسه منتقل شود و در قالب حساسیت نسبت به عملکرد دیگران، مقایسه تحصیلی، کاهش مشارکت، اضطراب از قضاوت، خودکم بینی یا رقابت افراطی در کلاس درس نمایان شود. در این میان، معلم با چالشی مواجه است که تنها از طریق کنترل یا محدودسازی فناوری قابل حل نیست، بلکه به آموزش مهارت های شناختی، اجتماعی و رسانه ای نیاز دارد. تقویت سواد رسانه ای، آموزش تفکر انتقادی، توجه به تفاوت های فردی، اصلاح شیوه های بازخورد و تشویق، تقویت همکاری و جایگزین کردن مقایسه با دیگران با تمرکز بر مسیر رشد فردی، از مهم ترین راهکارهای تربیتی در این زمینه به شمار می رود. هدف اصلی این رویکرد، ایجاد توانایی در دانش آموزان برای استفاده آگاهانه از فضای مجازی و شکل دهی نگرشی متعادل نسبت به خود، دیگران و مفهوم موفقیت است.

کلیدواژه ها:

مقایسه اجتماعی ، فضای مجازی ، دانش آموزان ، کلاس درس ، سواد رسانه ای