مدل یابی نقش مولفه های تربیتی مدرسه در پیش بینی درگیری تحصیلی دانش آموزان با تاکید بر نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی

چکیده: پژوهش حاضر به صورت یک الگوی علمی پژوهشی با هدف مدل یابی رابطه مولفه های تربیتی مدرسه با درگیری تحصیلی دانش آموزان پسر ۱۵ تا ۱۸ سال و بررسی نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی تدوین شده است. مبنای نظری پژوهش بر تلفیق رویکرد چندبعدی درگیری تحصیلی، نظریه شناختی اجتماعی خودکارآمدی و رویکرد ادراک از جو تربیتی روان شناختی مدرسه استوار است. در ادبیات کلاسیک، درگیری تحصیلی در سه بعد رفتاری، عاطفی و شناختی مفهوم پردازی شده است؛ پژوهش های بعدی «درگیری عاملی/کنشگرانه» را به عنوان بعد چهارم مطرح کرده اند (فردریکس و همکاران، ۲۰۰۴؛ ریو و تسنگ، ۲۰۱۱).خودکارآمدی نیز در نظریه بندورا به باور فرد درباره توانایی سازمان دهی و اجرای رفتارهای لازم برای دستیابی به عملکرد مطلوب اشاره دارد و با انتخاب تکلیف، میزان تلاش و پایداری در برابر دشواری ارتباط دارد (بندورا، ۱۹۷۷؛ پاجارس، ۱۹۹۶).دانش آموزانی که حمایت بیشتری از معلمان و همسالان تجربه می کنند و فرصت بیشتری برای انتخاب، اظهار نظر و مشارکت در فرایند یادگیری دارند، به احتمال بیشتری درباره توانایی خود برای موفقیت در تکالیف درسی باور مثبت پیدا می کنند و این خودکارآمدی بالاتر، با درگیری رفتاری، عاطفی، شناختی و عاملی بیشتر همراه است. این منطق با شواهد ایرانی نیز سازگار است؛ در یک پژوهش اخیر بر دانش آموزان متوسطه دوم خرم آباد، احساس تعلق به مدرسه هم به صورت مستقیم و هم از مسیر خودکارآمدی تحصیلی با درگیری تحصیلی مرتبط بود (قدم پور و همکاران، ۱۴۰۴). . پاسخ دهندگان اصلی، دانش آموزان پسر ۱۵ تا ۱۸ سال هستند و معلمان به عنوان پژوهشگران/مجریان پژوهش فعالیت می کنند؛ معلم نباید پاسخ های قابل شناسایی دانش آموزان کلاس خود را در اختیار داشته باشد. در مدل اصلی، متغیر برون زا «مولفه های تربیتی ادراک شده مدرسه»، متغیر میانجی «خودکارآمدی تحصیلی» و پیامد «درگیری تحصیلی» است.