بررسی نقش تجربه زیسته معلمان در شکل گیری نگرش آنان نسبت به حرفه معلمی

تجربه زیسته معلمان یکی از عوامل مهم و کمتر مورد توجه در شکل گیری نگرش آنان نسبت به حرفه معلمی است؛ زیرا نگرش حرفه ای معلم صرفا تحت تاثیر آموزش های دانشگاهی و دانش تخصصی شکل نمی گیرد، بلکه در بستر مجموعه ای از تجربه های روزمره، تعاملات انسانی، موفقیت ها، ناکامی ها، چالش های شغلی و برداشت های فردی از محیط مدرسه تحول می یابد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تجربه زیسته معلمان در شکل گیری نگرش آنان نسبت به حرفه معلمی انجام شده است. در این مطالعه، تجربه زیسته به مجموعه ادراکات، احساسات، خاطرات، تفسیرها و معناهایی اشاره دارد که معلمان در طول دوران فعالیت حرفه ای خود از مواجهه با دانش آموزان، همکاران، مدیران، والدین و ساختارهای آموزشی کسب می کنند. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه و تحلیل ادبیات علمی مرتبط با تجربه حرفه ای معلمان، هویت حرفه ای، نگرش شغلی و کیفیت زندگی کاری آنان است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که تجربه های مثبت، از جمله احساس اثربخشی در یادگیری دانش آموزان، دریافت بازخورد سازنده، برخورداری از حمایت مدیریتی و همکارانه، مشارکت در تصمیم گیری های مدرسه و مشاهده تاثیر اجتماعی فعالیت آموزشی، می تواند به شکل گیری نگرش مثبت، احساس تعلق حرفه ای و تقویت انگیزه معلمان منجر شود. در مقابل، تجربه مداوم فشار کاری، تعارض نقش، کمبود منابع، بی توجهی به شان حرفه ای، ارزیابی های غیرحمایتی و فاصله میان انتظارات و واقعیت های شغلی می تواند نگرش معلمان را نسبت به حرفه خود منفی یا همراه با بی اعتمادی و فرسودگی سازد. همچنین، تجربه زیسته فرایندی ایستا نیست و با گذشت زمان، تغییر موقعیت شغلی و مواجهه با نسل های مختلف دانش آموزان، بازتفسیر می شود. بر این اساس، نگرش معلم نسبت به حرفه خود را باید حاصل تعامل مستمر میان تجربه های فردی، شرایط سازمانی و معنایی دانست که فرد برای فعالیت حرفه ای خود قائل است. نتایج پژوهش بر ضرورت ایجاد محیط های کاری حمایتگر، افزایش استقلال حرفه ای، فراهم کردن فرصت های یادگیری و گفت وگوی حرفه ای و توجه به روایت ها و تجربه های واقعی معلمان در سیاست گذاری آموزشی تاکید دارد. توجه نظام آموزشی به تجربه زیسته معلمان می تواند علاوه بر بهبود نگرش حرفه ای، زمینه تقویت هویت حرفه ای، رضایت شغلی و کیفیت عملکرد آموزشی آنان را فراهم سازد.