نقش سیستم های حسابداری مدیریت استراتژیک در بهبود تصمیم گیری مالی در سازمان های بخش عمومی: مطالعه موردی شهرداری تبریز

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سیستم های حسابداری مدیریت استراتژیک در بهبود تصمیم گیری مالی در سازمان های بخش عمومی با مطالعه موردی شهرداری تبریز انجام شده است. با توجه به گستردگی وظایف شهرداری ها، حجم بالای تراکنش های مالی و نیاز به شفافیت و پاسخ گویی، ضرورت به کارگیری سیستم های حسابداری مدیریت استراتژیک در بهبود کیفیت تصمیم گیری های مالی بیش از پیش احساس می شود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر ماهیت و روش اجرا، در زمره پژوهش های ترکیبی (آمیخته) با طرح اکتشافی متوالی قرار دارد. در بخش کیفی، از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه مالی و حسابداری شهرداری تبریز و تحلیل مضمون داده ها استفاده شده است. در بخش کمی، از پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر ابعاد پنج گانه حسابداری مدیریت استراتژیک (استفاده از اطلاعات استراتژیک، تحلیل رقابتی، هم راستایی اهداف مالی و استراتژیک، کاربرد ابزارهای استراتژیک، و شفافیت و پاسخ گویی مالی) و روش های آماری شامل آمار توصیفی، تحلیل رگرسیون و مدل سازی معادلات ساختاری بهره گرفته شده است. جامعه آماری بخش کمی شامل مدیران، کارشناسان مالی و حسابرسان داخلی شهرداری تبریز (۱۸۰ نفر) بوده و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۱۴۰ نفر برآورد شده است. یافته ها نشان می دهد که میانگین امتیاز کل سیستم های حسابداری مدیریت استراتژیک در شهرداری تبریز معادل ۲.۷۴ از ۵ است که نشان دهنده وضعیت متوسط رو به پایین می باشد. ابعاد تحلیل رقابتی با امتیاز ۲.۲۱ و استفاده از اطلاعات استراتژیک با امتیاز ۲.۵۸ ضعیف ترین مولفه ها هستند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان می دهد که سیستم های حسابداری مدیریت استراتژیک به طور معناداری بر کیفیت تصمیم گیری های مالی تاثیر دارد (R²=۰.۵۴۶) و بعد هم راستایی اهداف مالی و استراتژیک با ضریب بتا ۰.۳۹ بیشترین تاثیر را داشته است. به کارگیری این سیستم ها می تواند دقت بودجه ریزی را تا ۲۲ درصد افزایش دهد، هزینه های جاری را تا ۱۸ درصد کاهش دهد و کارایی سرمایه گذاری های شهری را تا ۲۵ درصد بهبود بخشد. مهم ترین موانع شناسایی شده عبارتند از: ضعف در سیستم های نرم افزاری مالی (۷۶ درصد)، کمبود نیروی انسانی متخصص (۷۱ درصد)، ضعف در دانش تخصصی مدیران (۶۸ درصد)، کمبود داده های دقیق (۶۳ درصد) و مقاومت در برابر تغییر (۵۹ درصد). چارچوب پنج مرحله ای پیشنهادی این پژوهش (شامل ارزیابی و شناسایی شکاف ها، تدوین و بومی سازی ابعاد پنج گانه، توانمندسازی نیروی انسانی، توسعه زیرساخت های فنی، و ایجاد نظام نظارت و ارزیابی مستمر) می تواند به عنوان الگویی عملیاتی برای توسعه سیستم های حسابداری مدیریت استراتژیک و بهبود تصمیم گیری مالی در شهرداری تبریز مورد استفاده قرار گیرد.