پایداری درآمدها و خودکفایی مالی در شهرداری تبریز: تحلیل عوامل موثر و ارائه الگوی تامین مالی پایدار

پژوهش حاضر با هدف بررسی پایداری درآمدها و خودکفایی مالی در شهرداری تبریز، تحلیل عوامل موثر و ارائه الگوی تامین مالی پایدار انجام شده است. با توجه به وابستگی شدید شهرداری ها به منابع درآمدی ناپایدار و کاهش حمایت های دولتی، دستیابی به خودکفایی مالی به یکی از چالش های اساسی مدیریت شهری تبدیل شده است و ارائه الگویی متناسب با شرایط بومی، ضرورتی انکارناپذیر محسوب می شود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی با رویکردی ترکیبی (کمی و کیفی) است. در بخش کیفی، از روش دلفی و نظرات خبرگان حوزه مدیریت شهری و مالیه عمومی برای شناسایی ابعاد و مولفه های کلیدی استفاده شده است. در بخش کمی، داده های درآمدی شهرداری تبریز در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ از طریق بررسی اسناد مالی و منابع علمی داخلی گردآوری و تحلیل شده است. : یافته ها نشان می دهد که بیش از ۵۶ درصد از درآمد شهرداری تبریز از محل عوارض صدور پروانه های ساختمانی و نوسازی تامین می شود که ماهیتی ناپایدار دارد. در مقابل، درآمدهای پایدار نظیر عوارض تردد، بهای خدمات شهری و درآمدهای گردشگری سهم ناچیزی در ساختار مالی شهرداری دارند. از ۴۸ عامل موثر بر توسعه پایدار درآمدی، ۱۰ عامل با بالاترین امتیاز تاثیرگذاری مستقیم شناسایی شده اند. چالش های اساسی تحقق درآمدهای پایدار عبارتند از: ضعف بانک اطلاعاتی املاک، پایین بودن نرخ وصول، نبود نظام ارزش گذاری روزآمد، نابرابری در بار مالی میان مودیان و ضعف فرهنگ پرداخت. بر اساس نتایج پژوهش، دو الگوی پیشنهادی شامل «الگوی نظام مند اصلاح ساختار درآمدی» و «الگوی تقویت خودکفایی مالی پایدار» برای بهبود نظام درآمدی شهرداری تبریز ارائه شده است. در بودجه سال ۱۴۰۴، افزایش ۴۳ درصدی درآمد پایدار (معادل پنج هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان) پیش بینی شده است. تحقق خودکفایی مالی پایدار در شهرداری تبریز نیازمند رویکردی نظام مند و گام به گام شامل اصلاح ساختار درآمدی، تنوع بخشی به منابع مالی (توسعه گردشگری شهری، سرمایه گذاری عمومی-خصوصی و هوشمندسازی)، ارتقای زیرساخت های اطلاعاتی و تقویت مشارکت شهروندان و بخش خصوصی است. الگوی پیشنهادی می تواند ضمن کاهش وابستگی به درآمدهای ناپایدار، به افزایش تاب آوری مالی و تحقق توسعه پایدار شهری کمک نماید.