طراحی مدل ارزیابی عملکرد معاون اجرایی مدارس مبتنی بر شاخص های بهره وری و کیفیت خدمات آموزشی )رویکرد ترکیبی BSC و تحلیل شبکه ای)

مقدمه: معاون اجرایی مدرسه یکی از ارکان کلیدی در تحقق نظم اداری، مدیریت فرایندهای اجرایی، پشتیبانی از فعالیت های آموزشی و ارائه خدمات مطلوب به دانش آموزان، معلمان و خانواده هاست. با این حال، ارزیابی عملکرد این جایگاه در بسیاری از مدارس همچنان بر شاخص های سنتی و عمدتا کمی استوار است و کمتر به ارتباط متقابل میان بهره وری، کیفیت خدمات آموزشی، فرایندهای داخلی، رضایت ذی نفعان و ظرفیت های یادگیری و توسعه سازمانی توجه می شود. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر طراحی مدل ارزیابی عملکرد معاون اجرایی مدارس مبتنی بر شاخص های بهره وری و کیفیت خدمات آموزشی با استفاده از رویکرد ترکیبی کارت امتیازی متوازن (BSC) و تحلیل شبکه ای است.روش: پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی اکتشافی است که در دو بخش کیفی و کمی انجام می شود. در مرحله کیفی، مولفه ها و شاخص های موثر بر ارزیابی عملکرد معاون اجرایی مدارس از طریق بررسی ادبیات تخصصی، اسناد و دیدگاه خبرگان حوزه مدیریت آموزشی شناسایی و پالایش می شوند. سپس شاخص های استخراج شده در چهار منظر اصلی کارت امتیازی متوازن شامل فرایندهای داخلی، ذی نفعان و کیفیت خدمات، یادگیری و رشد، و بهره وری و نتایج عملکردی سازمان دهی می شوند. در مرحله کمی، اهمیت نسبی شاخص ها و روابط متقابل میان آن ها با بهره گیری از روش تحلیل شبکه ای تعیین شده و وزن نهایی شاخص ها برای طراحی مدل ارزیابی عملکرد محاسبه می شود. جامعه خبرگان پژوهش را متخصصان مدیریت آموزشی، مدیران مدارس و معاونان اجرایی دارای تجربه حرفه ای تشکیل می دهند.یافته ها: انتظار می رود مدل نهایی، ارزیابی عملکرد معاون اجرایی را از یک فرایند صرفا اداری و مبتنی بر کنترل وظایف به نظامی چندبعدی، پویا و مبتنی بر شواهد تبدیل کند. در این مدل، شاخص هایی همچون دقت و سرعت انجام امور اجرایی، مدیریت و صحت اطلاعات دانش آموزان، انضباط و مستندسازی اداری، بهره وری زمانی و منابع، کیفیت پاسخگویی به دانش آموزان و خانواده ها، هماهنگی با مدیر و معلمان، رضایت ذی نفعان، استفاده موثر از سامانه های آموزشی و اداری، توانایی حل مسئله، یادگیری حرفه ای و بهبود مستمر فرایندها مورد توجه قرار می گیرند. همچنین رویکرد تحلیل شبکه ای امکان شناسایی وابستگی و اثرگذاری متقابل میان شاخص ها را فراهم می کند؛ به گونه ای که عملکرد معاون اجرایی نه بر اساس مجموع ساده امتیازها، بلکه بر مبنای اهمیت و ارتباط ساختاری شاخص ها ارزیابی خواهد شد.نتیجه گیری: مدل پیشنهادی می تواند چارچوبی علمی و عملیاتی برای ارزیابی عملکرد معاون اجرایی مدارس، ارتقای بهره وری اداری، افزایش کیفیت خدمات آموزشی و بهبود پاسخگویی سازمانی مدارس فراهم سازد. ترکیب BSC با تحلیل شبکه ای، ضمن ایجاد نگاه متوازن به ابعاد مختلف عملکرد، امکان اولویت بندی شاخص های اثرگذار و تصمیم گیری دقیق تر مدیران آموزشی را فراهم می کند. استفاده از این مدل می تواند به شناسایی نقاط قوت و ضعف عملکرد معاونان اجرایی، هدفمند کردن آموزش های ضمن خدمت، بهبود تخصیص منابع، افزایش رضایت ذی نفعان و حرکت مدارس به سوی مدیریت هوشمند و داده محور کمک کند. از این منظر، ارزیابی عملکرد معاون اجرایی صرفا ابزار نظارت نیست، بلکه می تواند به عنوان سازوکاری برای بهبود مستمر کیفیت خدمات آموزشی و افزایش بهره وری مدرسه مورد استفاده قرار گیرد.