واکاوی تجربه معلمان از بازیابی هیجانی پس از تعارض های کلاسی و نقش گفت وگوی حرفه ای در آن

زمینه و هدف: تعارض های کلاسی از جمله موقعیت هایی هستند که می توانند آرامش روانی معلم، کیفیت تعامل با دانش آموزان و اثربخشی فرایند یاددهی یادگیری را تحت تاثیر قرار دهند. با این حال، پیامد تعارض صرفا به لحظه وقوع آن محدود نمی شود و توانایی معلم برای بازیابی هیجانی و بازگشت آگاهانه به وضعیت حرفه ای، نقشی اساسی در تداوم رابطه سازنده معلم و دانش آموز دارد. در این میان، گفت وگوی حرفه ای می تواند به عنوان سازوکاری ارتباطی برای بازاندیشی درباره تعارض، تنظیم هیجان، ترمیم رابطه و جلوگیری از تکرار الگوهای تنش زا عمل کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه معلمان از بازیابی هیجانی پس از تعارض های کلاسی و تبیین نقش گفت وگوی حرفه ای در این فرایند انجام شده است.روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با تاکید بر فهم عمیق تجربه زیسته معلمان از موقعیت های تعارض آمیز کلاسی طراحی شده است. در تحلیل موضوعی، تجربه های معلمان در زمینه واکنش های هیجانی پس از تعارض، شیوه های بازگشت به تعادل عاطفی، عوامل تسهیل کننده یا بازدارنده بازیابی هیجانی و نقش گفت وگوی حرفه ای مورد توجه قرار گرفته است. چارچوب تحلیلی پژوهش بر این فرض استوار است که بازیابی هیجانی فرایندی تدریجی بوده و از تعامل میان خودتنظیمی هیجانی، حمایت همکاران، بازاندیشی حرفه ای، کیفیت ارتباط با دانش آموز و فضای سازمانی مدرسه تاثیر می پذیرد.یافته ها: تحلیل تجربه های معلمان نشان می دهد که تعارض های کلاسی معمولا با طیفی از هیجان ها، از جمله خشم، ناکامی، احساس بی احترامی، نگرانی درباره مدیریت کلاس و گاه احساس گناه پس از واکنش شدید همراه است. بازیابی هیجانی زمانی اثربخش تر شکل می گیرد که معلم بتواند میان «واکنش هیجانی اولیه» و «تصمیم حرفه ای بعدی» فاصله ایجاد کند. گفت وگوی حرفه ای در این فرایند از طریق فراهم کردن فرصت برای بیان تجربه، دریافت بازخورد غیرقضاوتی، بازسازی معنای تعارض، بررسی سهم عوامل فردی و موقعیتی و انتخاب واکنش های جایگزین، نقش مهمی ایفا می کند. همچنین مشخص شد که گفت وگوی حرفه ای زمانی اثربخشی بیشتری دارد که بر اعتماد، محرمانگی، احترام متقابل و هدف مشترک برای بهبود عملکرد حرفه ای استوار باشد. در مقابل، فرهنگ سرزنش، قضاوت همکاران، فقدان فرصت گفت وگو و فشارهای شغلی می تواند روند بازیابی هیجانی معلم را طولانی تر کرده و احتمال تداوم آثار منفی تعارض را افزایش دهد.نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش، بازیابی هیجانی معلمان پس از تعارض های کلاسی را نمی توان صرفا فرایندی فردی و وابسته به ویژگی های شخصیتی دانست؛ بلکه این فرایند به شدت با کیفیت روابط حرفه ای و فضای ارتباطی مدرسه پیوند دارد. ایجاد فرصت های منظم برای گفت وگوی حرفه ای، بازاندیشی پس از تعارض و تبادل تجربه میان معلمان می تواند به تقویت خودتنظیمی هیجانی، افزایش تاب آوری حرفه ای، بهبود مدیریت تعارض و ترمیم روابط آموزشی کمک کند. از این منظر، مدرسه اثربخش تنها محیطی برای کنترل تعارض نیست، بلکه باید ظرفیت تبدیل تعارض های کلاسی به فرصت هایی برای یادگیری حرفه ای و رشد هیجانی معلمان را نیز فراهم سازد. توجه به این موضوع می تواند در ارتقای سلامت روانی معلمان، کاهش فرسودگی شغلی، تقویت رابطه معلم دانش آموز و بهبود کیفیت محیط یادگیری نقش موثری داشته باشد.