بررسی نقش آموزش سواد سلامت دیجیتال در پیشگیری از رفتارهای پرخطر و خودمراقبتی دانش آموزان در فضای مجازی

گسترش استفاده از اینترنت، شبکه های اجتماعی، تلفن های هوشمند و خدمات دیجیتال، فضای جدیدی را برای یادگیری، ارتباط اجتماعی و دریافت اطلاعات سلامت در میان دانش آموزان ایجاد کرده است. در کنار فرصت های موجود، فضای مجازی می تواند دانش آموزان را در معرض اطلاعات نادرست و گمراه کننده، قلدری سایبری، ارتباط با افراد ناشناس، محتوای خشونت آمیز و آسیب زا، سوءاستفاده آنلاین، تبلیغات محصولات ناسالم، رفتارهای ناسالم و سایر مخاطرات قرار دهد. ازاین رو، برخورداری از مهارت استفاده ایمن، انتقادی و هدفمند از اطلاعات سلامت در محیط دیجیتال، به یکی از مولفه های مهم سلامت و خودمراقبتی نوجوانان تبدیل شده است.سواد سلامت دیجیتال به مجموعه ای از دانش، مهارت و توانایی فرد برای جست وجو، دسترسی، درک، ارزیابی انتقادی و به کارگیری اطلاعات سلامت از منابع الکترونیکی گفته می شود. سازمان جهانی بهداشت نیز بر توانایی جست وجو، یافتن، فهم و ارزیابی اطلاعات سلامت الکترونیکی و استفاده از دانش حاصل برای حل مسائل سلامت تاکید دارد.هدف پژوهش حاضر بررسی تحلیلی نقش آموزش سواد سلامت دیجیتال در پیشگیری از رفتارهای پرخطر و تقویت خودمراقبتی دانش آموزان در فضای مجازی است. این پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی و با استفاده از مطالعات علمی و گزارش های معتبر بین المللی انجام شده است. شواهد پژوهشی نشان می دهد که سطح بالاتر سواد سلامت در نوجوانان غالبا با الگوهای رفتاری سالم تر ارتباط دارد و توانایی ارزیابی اعتبار اطلاعات آنلاین می تواند نقش مهمی در تصمیم گیری های سلامت داشته باشد. همچنین مطالعات مربوط به رفتارهای پرخطر آنلاین نشان می دهد که این رفتارها را می توان در سه حوزه خطرات محتوایی، ارتباطی و رفتاری دسته بندی کرد و این مخاطرات می توانند پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی برای نوجوانان داشته باشند.بر اساس یافته های این پژوهش، آموزش سواد سلامت دیجیتال باید از آموزش صرف مهارت های فنی فراتر رود و مولفه هایی مانند تفکر انتقادی، تشخیص اطلاعات معتبر از اطلاعات نادرست، حفاظت از حریم خصوصی، مدیریت ارتباطات آنلاین، شناخت نشانه های خطر، خودتنظیمی، تصمیم گیری سلامت محور و شیوه درخواست کمک را دربرگیرد. مدرسه، خانواده، متخصصان سلامت و پلتفرم های دیجیتال می توانند در ایجاد محیطی ایمن تر و توانمندساز برای دانش آموزان نقش مکمل داشته باشند.کلیدواژه ها: سواد سلامت دیجیتال، سواد سلامت الکترونیک، دانش آموزان، نوجوانان، فضای مجازی، رفتارهای پرخطر، خودمراقبتی، سلامت دیجیتال، آموزش سلامت، ایمنی آنلاین.