بررسی و تبیین الگوی اثربخشی فعالیت های پرورشی مدرسه در ارتقای هویت اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان

مدرسه افزون بر انتقال دانش و توسعه شایستگی های علمی، یکی از مهم ترین نهادهای شکل دهنده شخصیت، هویت و نظام ارزشی دانش آموزان محسوب می شود. بخش قابل توجهی از فرایند جامعه پذیری کودکان و نوجوانان در محیط مدرسه و از طریق تعامل با معلمان، مربیان، مدیران و گروه همسالان تحقق می یابد. در این میان، فعالیت های پرورشی مدرسه می توانند بستری برای تمرین مسئولیت پذیری، مشارکت اجتماعی، احترام به دیگران، خودکنترلی، همدلی، رعایت حقوق متقابل و پایبندی آگاهانه به ارزش های اخلاقی فراهم سازند. بااین حال، بررسی عملکرد مدارس نشان می دهد که فعالیت های پرورشی در برخی موارد به برنامه هایی مناسبتی، پراکنده، بخشنامه محور و کم ارتباط با نیازهای واقعی دانش آموزان محدود شده اند. چنین وضعیتی موجب می شود ظرفیت تربیتی این فعالیت ها برای ارتقای هویت اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان به طور کامل مورد استفاده قرار نگیرد.هویت اخلاقی به میزان درونی شدن ارزش ها و صفات اخلاقی در خودپنداره فرد و تاثیر آن ها بر قضاوت، انتخاب و رفتار او اشاره دارد. هویت اجتماعی نیز از احساس تعلق دانش آموز به گروه ها، نهادها و جامعه و همچنین از ادراک نقش، مسئولیت و جایگاه اجتماعی او شکل می گیرد. این دو بعد هویتی، اگرچه از نظر مفهومی قابل تفکیک اند، در زندگی واقعی دانش آموزان ارتباطی متقابل دارند؛ به گونه ای که تقویت مسئولیت پذیری، عدالت خواهی، همدلی و احترام به دیگران می تواند زمینه مشارکت اجتماعی سازنده را فراهم کند و تجربه مشارکت در فعالیت های جمعی نیز به تثبیت ارزش های اخلاقی بینجامد.