بررسی چارچوب شایستگی های حرفه ای معلمان برای آموزش شخصی سازی شده در مدارس هوشمند

تحول دیجیتال در نظام های آموزشی و گسترش مدارس هوشمند، نقش معلم را از انتقال دهنده صرف دانش به طراح، تسهیل گر و راهبر تجربه های یادگیری فردی تغییر داده است. در این میان، آموزش شخصی سازی شده به عنوان رویکردی مبتنی بر توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان، نیازها، علایق، توانایی ها، سرعت یادگیری و سبک های شناختی آنان، یکی از مهم ترین الزامات ارتقای کیفیت آموزش در محیط های هوشمند به شمار می رود. تحقق اثربخش این رویکرد، بدون برخورداری معلمان از مجموعه ای منسجم از شایستگی های حرفه ای، فناورانه، تربیتی و اخلاقی امکان پذیر نیست. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب شایستگی های حرفه ای معلمان برای اجرای آموزش شخصی سازی شده در مدارس هوشمند انجام شده است.این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، در زمره پژوهش های توسعه ای قرار می گیرد. طراحی چارچوب پیشنهادی بر مبنای تحلیل مفهومی مولفه های آموزش شخصی سازی شده، یادگیری هوشمند، فناوری های آموزشی و نقش های نوین معلم صورت گرفته است. در فرایند طراحی، ابعاد مختلف صلاحیت حرفه ای معلمان با تاکید بر نیازهای محیط های آموزشی مبتنی بر فناوری شناسایی، دسته بندی و تبیین شده اند. همچنین، ارتباط میان توانمندی های فردی معلم، مهارت های طراحی آموزشی، سواد داده، قابلیت بهره گیری از ابزارهای دیجیتال و مسئولیت پذیری اخلاقی در فرایند یادگیری دانش آموزان مورد توجه قرار گرفته است.یافته های پژوهش نشان می دهد که چارچوب شایستگی های حرفه ای معلمان در آموزش شخصی سازی شده را می توان در شش بعد اصلی سازمان دهی کرد: شایستگی های پداگوژیک و طراحی یادگیری، شایستگی های فناورانه و دیجیتال، شایستگی های ارزشیابی و تحلیل داده های یادگیری، شایستگی های ارتباطی و مشاوره ای، شایستگی های مدیریت کلاس هوشمند و شایستگی های اخلاقی، حقوقی و حرفه ای. در بعد پداگوژیک، معلم باید توانایی طراحی مسیرهای یادگیری انعطاف پذیر، تولید یا انتخاب محتوای متناسب با سطح یادگیری دانش آموز و به کارگیری راهبردهای تدریس فعال را داشته باشد. در بعد فناورانه، تسلط بر سامانه های مدیریت یادگیری، ابزارهای تولید محتوای دیجیتال، محیط های یادگیری تعاملی و فناوری های نوظهور آموزشی اهمیت دارد.از سوی دیگر، آموزش شخصی سازی شده به تحلیل مستمر داده های یادگیری وابسته است؛ بنابراین، معلم باید بتواند عملکرد، مشارکت، پیشرفت و دشواری های یادگیری دانش آموزان را از طریق داده های آموزشی تفسیر کرده و بر اساس آن، بازخورد هدفمند و مداخلات آموزشی مناسب ارائه دهد. در این چارچوب، ارتباط موثر با دانش آموز، والدین و همکاران آموزشی نیز نقش تعیین کننده ای در موفقیت برنامه های شخصی سازی شده دارد. معلم در مدرسه هوشمند باید فضایی امن، مشارکتی و حمایتگر ایجاد کند تا دانش آموزان ضمن برخورداری از استقلال در یادگیری، احساس تعلق، انگیزش و مسئولیت پذیری بیشتری داشته باشند.نتیجه گیری پژوهش بیانگر آن است که توسعه آموزش شخصی سازی شده در مدارس هوشمند صرفا به تامین زیرساخت های فناورانه محدود نمی شود، بلکه مستلزم بازتعریف شایستگی های حرفه ای معلمان است. چارچوب پیشنهادی می تواند مبنایی برای طراحی برنامه های توانمندسازی معلمان، بازنگری در استانداردهای حرفه ای، تدوین دوره های ضمن خدمت و ارزیابی آمادگی مدارس برای اجرای یادگیری شخصی سازی شده باشد. توجه هم زمان به مهارت های آموزشی، دیجیتال، تحلیلی و اخلاقی، زمینه را برای شکل گیری مدرسه ای هوشمند، یادگیرنده محور و پاسخ گو به تفاوت های فردی دانش آموزان فراهم می سازد.