بررسی نقش ادبیات فارسی در پرورش مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت دانش آموزان

هدف از نگارش این مقاله، بررسی نقش و جایگاه ادبیات فارسی در پرورش مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت در دانش آموزان مقطع متوسطه اول است. ادبیات فارسی به عنوان یکی از غنی ترین گنجینه های فرهنگی و تربیتی، ظرفیت های بی نظیری برای توسعه توانایی های شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان دارد. این مقاله با رویکرد تحلیلیتوصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، به تبیین مفاهیم تفکر انتقادی و خلاقیت، جایگاه این مهارت ها در اسناد بالادستی نظام آموزشی ایران و نقش معلم ادبیات در ایجاد بستر مناسب برای پرورش این مهارت ها می پردازد. سپس با بررسی متون ادبی فارسی، به مصادیق عینی از ظرفیت های ادبیات در تقویت تفکر نقادانه و خلاقیت اشاره می کند. نتایج نشان می دهد که ادبیات فارسی با دارا بودن لایه های چندگانه معنا، آرایه های ادبی، داستان های تمثیلی و شخصیت های چندبعدی، می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در کلاس درس ادبیات برای پرورش مهارت های تفکر انتقادی (شامل تحلیل، تفسیر، استدلال و ارزشیابی) و خلاقیت (شامل سیالی، انعطاف پذیری، اصالت و بسط) مورد استفاده قرار گیرد. در پایان، پیشنهادهایی برای معلمان ادبیات جهت بهره گیری موثرتر از ظرفیت های ادبیات در این زمینه ارائه شده است.