الگوی مدرسه انسان محور مبتنی بر کرامت یادگیرنده، صدای دانش آموز و عاملیت معلم

نظام های آموزشی معاصر به دلیل تمرکز فزاینده بر استانداردهای کمی و سنجش های متمرکز، اغلب از رسالت اصلی خود یعنی پرورش انسان های آزاد، خلاق و مسئولیت پذیر فاصله گرفته اند. هدف این پژوهش، تدوین و تبیین الگوی جامع «مدرسه انسان محور» با تاکید بر سه رکن بنیادین «کرامت یادگیرنده»، «صدای دانش آموز» و «عاملیت معلم» است. این مطالعه با بهره گیری از رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استنتاجی، به بررسی اسناد بالادستی و دیدگاه های نوین فلسفه تعلیم و تربیت پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که کرامت انسانی در مدرسه، فراتر از یک شعار اخلاقی، مستلزم ساختار آموزشی است که در آن یادگیرنده به عنوان سوژه (و نه ابژه) نگریسته شود. در این الگو، «صدای دانش آموز» به معنای مشارکت فعال او در طراحی فرآیندهای یادگیری و تصمیم گیری های مدرسه است که منجر به تقویت دلبستگی تحصیلی و هویت یابی فردی می گردد. همچنین، «عاملیت معلم» به عنوان پیشران اصلی این تحول، از جایگاه یک مجری دستورالعمل های اداری به یک «تسهیل گر آگاه» و «طراح تربیتی» ارتقا می یابد که از آزادی عمل حرفه ای برای پاسخگویی به تفاوت های فردی دانش آموزان برخوردار است. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که گذار به مدرسه انسان محور، نیازمند تغییر پارادایم از «کنترل گری» به «توانمندسازی» است؛ جایی که محیط مدرسه به مثابه زیست بومی برای شکوفایی هم زمان کرامت انسانی و خلاقیت حرفه ای عمل می کند. این مدل پیشنهادی می تواند به عنوان نقشه راهی برای سیاست گذاران آموزشی و مدیران مدارس در جهت بازطراحی نظام های یادگیری به سوی فضایی دموکراتیک و رشد دهنده مورد استفاده قرار گیرد.