الگوی عاملیت حرفه ای معلمان در مدارس تحول گرا با تاکید بر رهبری آموزشی، خودکارآمدی و فرهنگ یادگیری

مقدمه: در نظام های آموزشی نوین، گذار از آموزش سنتی به سمت مدارس تحول گرا نیازمند بازنگری در نقش معلمان از مجریان برنامه درسی به عاملان تغییر است. عاملیت حرفه ای معلمان، به عنوان توانایی کنش گری آگاهانه و هدفمند در محیط آموزشی، موتور محرک نوآوری و بهبود کیفیت یادگیری محسوب می شود. با این حال، تحقق این عاملیت در خلاء صورت نمی گیرد و متاثر از بسترهای سازمانی و ویژگی های فردی است.هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین الگوی عاملیت حرفه ای معلمان در مدارس تحول گرا انجام شده است. این مطالعه به دنبال آن است که نشان دهد چگونه متغیرهای رهبری آموزشی، خودکارآمدی حرفه ای و حاکمیت فرهنگ یادگیری در مدرسه، می توانند زمینه ساز تقویت نقش عاملیت معلمان در مسیر تحول بنیادین آموزش و پرورش شوند.روش شناسی: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، در زمره پژوهش های آمیخته (کیفی-کمی) قرار دارد. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل محتوای اسناد بالادستی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه مدیریت آموزشی، مولفه های اصلی الگو شناسایی شدند. در بخش کمی، داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته میان نمونه ای از معلمان شاغل در مدارس تحول گرا جمع آوری گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده ها و اعتبارسنجی الگو، از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد.یافته ها: نتایج تحلیل ها نشان داد که «رهبری آموزشی» از طریق توزیع قدرت و حمایت عاطفی، بستر لازم برای کنش گری معلمان را فراهم می کند. همچنین «خودکارآمدی» به عنوان یک متغیر میانجی کلیدی، باور معلم به توانمندی های خود را تقویت کرده و میل به مداخله موثر در فرآیندهای مدرسه را افزایش می دهد. از سوی دیگر، یافته ها حاکی از آن است که «فرهنگ یادگیری» در مدرسه، عاملیت حرفه ای را از یک ویژگی فردی به یک جریان جمعی تبدیل می کند. الگوی نهایی تایید کرد که هم افزایی این سه مولفه، منجر به شکل گیری معلمانی می شود که نه تنها در برابر تغییرات مقاومت نمی کنند، بلکه خود به عنوان طراحان اصلی تحول آموزشی عمل می نمایند.نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش، عاملیت حرفه ای معلمان در مدارس تحول گرا، محصول تعامل پویای ویژگی های روان شناختی (خودکارآمدی) و عوامل محیطی (رهبری و فرهنگ) است. پیشنهاد می شود مدیران مدارس با اتخاذ سبک های رهبری مشارکتی و تقویت بسترهای یادگیری مادام العمر، فضایی را ایجاد کنند که در آن معلمان نسبت به اصلاح فرآیندهای آموزشی احساس مالکیت و مسئولیت داشته باشند. این الگو می تواند به عنوان نقشه راهی برای ارتقای توانمندی های نیروی انسانی در مدارس پیشرو مورد استفاده قرار گیرد.