واکاوی پیامدهای به کارگیری چت بات های مجهز به هوش مصنوعی بر انگیزش و اضطراب تحصیلی دانش آموزان

رشد سریع چت بات های مجهز به هوش مصنوعی در محیط های آموزشی، شیوه دسترسی دانش آموزان به راهنمایی درسی، حل مسئله، بازخورد فوری و حتی برنامه ریزی مطالعه را دگرگون کرده است. این فناوری ها می توانند با ارائه توضیح های شخصی سازی شده و دستیار یادگیری ۲۴ ساعته، انگیزش تحصیلی را تقویت کنند؛ اما هم زمان ممکن است به دلایلی مانند وابستگی شناختی، مقایسه پذیری عملکرد، نگرانی از ارزیابی، ابهام در صحت پاسخ ها و فشار برای بهره وری بیشتر، زمینه ساز افزایش یا تغییر شکل اضطراب تحصیلی شوند.مسئله محوری این پژوهش آن است که پیامدهای روان شناختی و آموزشی استفاده از چت بات های هوش مصنوعی برای دانش آموزان، دوگانه و زمینه مند است و بدون واکاوی دقیق سازوکارها و شرایط اثرگذاری، سیاست گذاری مدرسه و خانواده می تواند به نتایج ناخواسته منتهی شود. ازاین رو، این مطالعه می کوشد با تمرکز بر دو سازه کلیدی «انگیزش» و «اضطراب»، الگوی تبیینی منسجمی از اثرات مستقیم و غیرمستقیم به کارگیری چت بات ها در تجربه یادگیری دانش آموزان ارائه دهد.این پژوهش بر این ایده تاکید می کند که چت بات های مجهز به هوش مصنوعی نه «ذاتا» مفید و نه «ذاتا» آسیب زا هستند؛ بلکه کارکرد آن ها در مدرسه و خانه تابع تعامل میان طراحی فعالیت آموزشی، سطح سواد هوش مصنوعی، سبک یادگیری، و وضعیت هیجانی دانش آموز است. نتیجه عملی آن است که اگر چت بات ها به عنوان ابزار «یادگیری توضیح محور و تمرین بازخوردی» به کار گرفته شوند، می توانند انگیزش را افزایش و بخشی از اضطراب را تعدیل کنند؛ اما اگر به عنوان ابزار «تولید پاسخ و میان بر» جایگزین تلاش شناختی شوند، احتمال افزایش اضطراب، کاهش خودکارآمدی واقعی و افت یادگیری پایدار بیشتر می شود.بر این اساس، پیشنهاد می شود مدارس با تدوین پروتکل های روشن استفاده، آموزش مهارت پرسش گری (Prompting) و تفکر انتقادی، و نیز پایش سلامت روان تحصیلی، زمینه استفاده مسئولانه از چت بات ها را فراهم کنند.