شناسایی و رتبه بندی چالش های اجرایی پروژه های عمرانی شهرداری و ارائه راهکارهای مدیریتی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه بندی چالش های اجرایی پروژه های عمرانی شهرداری و ارائه راهکارهای مدیریتی متناسب با هر دسته از چالش ها انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و از حیث ماهیت، توصیفی-تحلیلی با رویکردی آمیخته (کمی-کیفی) است. جامعه آماری شامل ۱۸۴ نفر از مدیران، کارشناسان فنی و پیمانکاران پروژه های عمرانی شهرداری تبریز می باشد که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده اند. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه محقق ساخته با ۴۸ گویه در شش بعد ساختاری، مالی، حقوقی، مدیریتی، فنی و انسانی، و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان حوزه مدیریت پروژه و عمران شهری بوده است. تحلیل داده های کمی با استفاده از آزمون t تک نمونه ای، تحلیل عاملی تاییدی، تحلیل واریانس یک طرفه و مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شده است. همچنین، برای رتبه بندی چالش ها از روش ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و تاپسیس (TOPSIS) استفاده شده است. داده های کیفی با استفاده از تحلیل محتوای موضوعی در نرم افزار MAXQDA تحلیل گردیده است. نتایج نشان داد که چالش های مالی با میانگین ۴.۳۴ از ۵ و بار عاملی ۰.۹۱، مهم ترین دسته چالش های اجرایی پروژه های عمرانی شهرداری هستند. چالش های ساختاری با میانگین ۴.۲۸ و بار عاملی ۰.۸۷ و چالش های مدیریتی با میانگین ۴.۱۶ و بار عاملی ۰.۸۴ در رتبه های بعدی قرار دارند. بین اولویت بندی چالش ها از دیدگاه گروه های مختلف ذی نفع تفاوت معناداری وجود دارد (F=۱۲.۴۶، p<۰.۰۰۱). همچنین، اجرای هم زمان راهکارهای مدیریتی شامل اصلاح ساختارهای سازمانی، تدوین برنامه های مالی پایدار، استقرار سیستم های هوشمند کنترل پروژه و توانمندسازی نیروی انسانی، می تواند زمان اجرای پروژه ها را به میزان ۲۴.۶ درصد، انحرافات هزینه را به میزان ۱۸.۴ درصد کاهش و کیفیت اجرا را به میزان ۲۲.۸ درصد افزایش دهد. اولویت بندی نهایی چالش ها با روش AHP-TOPSIS نشان داد که چالش های مالی (ضریب ۰.۸۹۴) مهم ترین و چالش های انسانی (ضریب ۰.۴۸۸) کم اهمیت ترین دسته چالش ها هستند.. الگوی پیشنهادی شناسایی و رتبه بندی چالش های اجرایی با ضریب مسیر ۰.۸۳ (t=۱۱.۴۶) و ضریب تعیین (R²=۰.۷۲۴)، راهکاری موثر برای افزایش بهره وری، کاهش زمان و هزینه و ارتقای کیفیت پروژه های عمرانی شهری ارائه می دهد. پیاده سازی این الگو نیازمند تدوین برنامه اجرایی مرحله ای، مشارکت ذی نفعان کلیدی و بهره گیری از تجارب موفق سایر شهرداری ها است.