الگوی مدرسه فراگیر پاسخ گو به تفاوت های فردی دانش آموزان با تاکید بر کنش حرفه ای معلمان

تحول پارادایمیک از آموزش سنتی به آموزش فراگیر، مستلزم بازنگری در ساختارهای مدرسه ای و بازتعریف نقش معلمان به عنوان کارگزاران اصلی تغییر است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی مدرسه فراگیر پاسخ گو به تفاوت های فردی دانش آموزان و تبیین جایگاه کنش حرفه ای معلمان در این فرآیند انجام شده است. روش شناسی این تحقیق مبتنی بر رویکرد کیفی و راهبرد داده بنیاد (Grounded Theory) بوده که در آن، از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه تعلیم و تربیت و تحلیل اسناد بالادستی، مولفه های کلیدی استخراج گردید. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی مطلوب مدرسه فراگیر بر پنج محور اساسی استوار است: «انعطاف پذیری برنامه درسی»، «بهسازی محیط فیزیکی و روان شناختی»، «نظام ارزشیابی چندبعدی»، «مشارکت خانواده و جامعه» و پیشران اصلی الگو یعنی «بازسازی کنش حرفه ای معلمان». در این الگو، کنش حرفه ای معلم تنها به مهارت های تدریس محدود نمی شود، بلکه شامل مولفه هایی نظیر سواد تفاوت های فردی، اخلاق مراقبت، توانمندی در تمایزگذاری آموزشی (Differentiated Instruction) و تفکر تاملی است. نتایج تحلیل ها حاکی از آن است که پاسخ گویی به تنوع نیازهای یادگیرندگان (اعم از دانش آموزان با نیازهای ویژه، تیزهوش یا دارای زمینه های فرهنگی متفاوت) در گرو تغییر نگرش معلمان از «آموزش همسان» به «آموزش منصفانه» است. استقرار این الگو در نظام آموزشی می تواند منجر به کاهش انزوای آموزشی، ارتقای خودکارآمدی دانش آموزان و بهبود کیفیت زیست تحصیلی در مدارس شود. در نهایت، الگوی ارائه شده چارچوبی عملیاتی برای سیاست گذاران و مدیران آموزشی جهت گذار به سوی عدالت آموزشی و تحقق اهداف تعلیم و تربیت فراگیر فراهم می آورد.