طراحی الگوی مدرسه یادگیرنده مبتنی بر هم آموزی معلمان و مشارکت دانش آموزان در دروس حسابداری هنرستان ها

در سال های اخیر، تحول در آموزش های فنی وحرفه ای و کاردانش، به ویژه در رشته حسابداری هنرستان ها، مستلزم بازاندیشی در الگوهای سنتی تدریس و حرکت به سوی مدرسه یادگیرنده بوده است. مدرسه یادگیرنده به عنوان سازمانی پویا، مشارکت محور و دانش ساز، زمانی می تواند به بهبود کیفیت آموزشی منجر شود که ظرفیت یادگیری حرفه ای معلمان را با نقش آفرینی فعال دانش آموزان در فرایند یاددهی یادگیری پیوند دهد. در این میان، هم آموزی معلمان به عنوان یکی از مولفه های کلیدی توسعه حرفه ای، امکان تبادل تجربه، بازاندیشی در شیوه های تدریس، حل مسائل آموزشی و تولید دانش عملی را فراهم می سازد و از سوی دیگر، مشارکت دانش آموزان در کلاس های حسابداری، از طریق درگیرسازی ذهنی، عملی و تعاملی آنان، به یادگیری عمیق تر، کاربردی تر و پایدارتر می انجامد. با وجود اهمیت این دو مولفه، در بسیاری از هنرستان ها هنوز الگوی منسجم و بومی شده ای برای تلفیق هم آموزی معلمان با مشارکت موثر دانش آموزان در آموزش دروس تخصصی حسابداری مشاهده نمی شود. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی مدرسه یادگیرنده مبتنی بر هم آموزی معلمان و مشارکت دانش آموزان در دروس حسابداری هنرستان ها انجام شده است.این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث شیوه اجرا، مبتنی بر رویکرد آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی، با بهره گیری از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با صاحب نظران حوزه برنامه ریزی درسی، آموزش های فنی وحرفه ای، مدیران هنرستان ها و دبیران حسابداری، مولفه ها و ابعاد اصلی الگو شناسایی و کدگذاری شد. در بخش کمی نیز، به منظور اعتبارسنجی الگوی استخراج شده، دیدگاه معلمان و مدیران مرتبط با آموزش حسابداری هنرستان ها مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل داده های کیفی بر پایه کدگذاری باز، محوری و انتخابی و تحلیل داده های کمی با استفاده از روش های آماری مناسب برای بررسی روایی سازه و برازش الگو انجام شد.یافته های پژوهش نشان داد الگوی مدرسه یادگیرنده در بستر آموزش حسابداری هنرستان ها، بر چند بعد اساسی استوار است: رهبری آموزشی و حمایتی مدرسه، فرهنگ همکاری و اعتماد حرفه ای میان معلمان، هم آموزی مبتنی بر مشاهده، بازخورد و بازاندیشی در عمل، طراحی یادگیری مشارکتی و مسئله محور برای دانش آموزان، ارتباط محتوای دروس حسابداری با موقعیت های واقعی و بازار کار، استفاده هدفمند از فناوری های آموزشی، ارزشیابی فرایندی و عملکردی و شبکه سازی یادگیری در سطح مدرسه. همچنین نتایج بیانگر آن بود که هم آموزی معلمان زمانی اثربخش تر می شود که در قالب نشست های تخصصی درس پژوهی، بازدید همکارانه از کلاس، تولید و اشتراک تجارب آموزشی، و تحلیل مشترک چالش های تدریس دروس حسابداری سازماندهی شود. از سوی دیگر، مشارکت دانش آموزان در صورتی تقویت می شود که آموزش از حالت انتقال یک سویه مفاهیم خارج شده و به فعالیت هایی نظیر حل مسئله های مالی، تحلیل اسناد حسابداری، کار گروهی، شبیه سازی محیط کار، پروژه های عملی و بحث های کلاسی مبتنی بر تجربه نزدیک شود.بر اساس الگوی طراحی شده، مدرسه یادگیرنده در هنرستان های حسابداری صرفا یک ساختار اداری یا برنامه آموزشی رسمی نیست، بلکه یک زیست بوم یادگیری است که در آن معلمان و دانش آموزان به صورت هم زمان یادگیرنده، مشارکت کننده و تولیدکننده دانش تلقی می شوند. در چنین الگویی، معلم از نقش انتقال دهنده صرف محتوا به تسهیل گر یادگیری و یادگیرنده حرفه ای تغییر موقعیت می دهد و دانش آموز نیز از دریافت کننده منفعل اطلاعات به کنشگر فعال در فرایند یادگیری حرفه ای تبدیل می شود. این تحول، علاوه بر ارتقای کیفیت تدریس دروس حسابداری، می تواند به بهبود انگیزش تحصیلی، تقویت شایستگی های حرفه ای، افزایش تعامل در کلاس و آمادگی بیشتر هنرجویان برای ورود به محیط های واقعی کار منجر شود.در مجموع، نتایج این پژوهش حاکی از آن است که استقرار الگوی مدرسه یادگیرنده مبتنی بر هم آموزی معلمان و مشارکت دانش آموزان، راهبردی موثر برای ارتقای کیفیت آموزش حسابداری در هنرستان هاست. این الگو می تواند به عنوان چارچوبی بومی و اجرایی، در سیاست گذاری آموزشی، برنامه ریزی درسی، توانمندسازی معلمان و بازطراحی محیط های یادگیری هنرستانی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین پیشنهاد می شود مدیران و برنامه ریزان آموزشی با فراهم سازی زیرساخت های فرهنگی، حرفه ای و سازمانی لازم، زمینه شکل گیری اجتماعات یادگیری حرفه ای و مشارکت فعال دانش آموزان را در مدارس فنی وحرفه ای تقویت کنند تا مسیر تحقق مدرسه یادگیرنده در آموزش های مهارتی بیش از پیش هموار شود.