ارائه مدل مدیریت هوشمند پسماندهای فضای سبز شهری با هدف تولید کمپوست و کاهش هزینه های دفع پسماند: مطالعه موردی شهرداری تبریز

کلانشهر تبریز با تولید روزانه ۱,۱۰۰ تن پسماند و وجود کارخانه تولید کمپوست，با چالش جدی در مدیریت پسماندهای فضای سبز مواجه است. روش های سنتی دفع این پسماندها، علاوه بر تحمیل هزینه های سنگین جمع آوری و حمل ونقل به شهرداری، پیامدهای زیست محیطی جبران ناپذیری را به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل مدیریت هوشمند پسماندهای فضای سبز شهری با هدف تولید کمپوست و کاهش هزینه های دفع پسماند در شهرداری تبریز انجام شده است.این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) است. جامعه آماری شامل سه گروه بود: (۱) مدیران و کارشناسان سازمان مدیریت پسماند و سازمان فضای سبز شهرداری تبریز (۵۰ نفر به روش سرشماری)، (۲) پیمانکاران بخش خصوصی (۳۰ نفر)، و (۳) متخصصان دانشگاهی (۲۰ نفر به روش هدفمند). داده های ثانویه شامل اطلاعات تولید پسماند، هزینه های جمع آوری و دفع و میزان تولید کمپوست از شهرداری تبریز جمع آوری گردید. برای تحلیل داده ها از روش های همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و تحلیل هزینه-فایده استفاده شد.هر سه فرضیه پژوهش تایید شد. مدیریت هوشمند پسماند با ضریب همبستگی ۰.۶۵۴ بر کاهش هزینه های دفع تاثیر دارد و حسگرهای هوشمند (ضریب بتا ۰.۳۴۲) بیشترین سهم را در این کاهش ایفا می کنند. مدیریت هوشمند با ضریب همبستگی ۰.۶۰۸ بر افزایش تولید کمپوست با کیفیت تاثیر مثبت دارد و تفکیک از مبدا (ضریب بتا ۰.۳۱۸) بیشترین سهم را در این افزایش دارد. نسبت فایده به هزینه (B/C Ratio) برابر با ۲.۳۴ و دوره بازگشت سرمایه ۲.۰ سال محاسبه گردید. کارخانه تولید کمپوست شهرداری تبریز در حال حاضر روزانه ۴۰ تن کود تولید می کندو برنامه ریزی برای کاهش ۵۰ درصدی دفن پسماند در دستور کار قرار دارد.مدیریت هوشمند پسماندهای فضای سبز با هدف تولید کمپوست، راهبردی چندبعدی برای کاهش هزینه های شهرداری، تحقق اقتصاد چرخشیو ارتقای پایداری زیست محیطی در کلانشهر تبریز محسوب می شود.پیاده سازی این مدل نیازمند نصب حسگرهای هوشمند، بهینه سازی مسیرهای جمع آوری، تفکیک از مبدا و توسعه ظرفیت کارخانه کمپوست است.