تحلیل انتقادی گفتمان سیاست های تربیت معلم در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران

نظام تربیت معلم در هر کشور، هسته مرکزی بازتولید ارزش های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن جامعه محسوب می شود. در نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران، تربیت معلم فراتر از یک مهارت آموزی فنی، به مثابه فرآیندی گفتمانی برای تحقق آرمان های متعالی تلقی می گردد. با این حال، پرسش بنیادین اینجاست که سیاست های تدوین شده در اسناد بالادستی، چگونه هویت حرفه ای معلم را مفصل بندی می کنند و چه مناسبات قدرتی در پس واژگان این اسناد نهفته است؟ مسئله اصلی این پژوهش، واکاوی شکاف های احتمالی میان «گفتمان مطلوب» در اسناد و «واقعیت های کنش گری حرفه ای» است. تحلیل انتقادی گفتمان به ما اجازه می دهد تا فراتر از لایه سطحی متن، به لایه های پنهان ایدئولوژیک و جهت گیری های کلانی که نقش معلم را از یک تسهیل گر آموزشی به یک کارگزار فرهنگی-سیاسی تغییر می دهند، نفوذ کنیم.نتایج نشان می دهد که سیاست های تربیت معلم در ایران، با وجود تاکید بر ارتقای جایگاه معلم، بیشتر بر ابعاد نظارتی و گزینشی تمرکز دارند تا توانمندسازی حرفه ای و استقلال فکری. این اسناد با ایجاد یک گفتمان هژمونیک، سعی در یکسان سازی هویت معلمان دارند. پیشنهاد می شود برای بهبود کارآمدی نظام تربیت معلم، در بازنگری اسناد بالادستی، توازنی میان «هویت ارزشی» و «هویت حرفه ای-تخصصی» ایجاد شده و فضایی برای «گفتمان انتقادی» و «عاملیت حرفه ای» معلمان در متون سیاست گذارانه فراهم گردد تا معلم از جایگاه یک کارگزار صرف به یک کنش گر فعال اجتماعی ارتقا یابد.