بررسی و تحلیل شخصیت در رمان «ماه غمگین، ماه سرخ» نوشته رضا جولایی

رمان «ماه غمگین ماه سرخ» (Sad-Red Moon) نوشته رضا جولایی، روایتی خیال انگیز از پنج روز پایانی زندگی میرزاده عشقی، شاعر و روزنامه نگار آزادی خواه عصر مشروطه است. این اثر که در سال ۱۴۰۳ شمسی توسط نشر چشمه منتشر شده، با بهره گیری از بستری تاریخی و آمیختن آن با تخیل، تصویری چندلایه از تقابل روشنفکری با استبداد و یاس ارائه می دهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر رویکرد روان کاوانه و جامعه شناختی به شخصیت پردازی، در پی بررسی و تحلیل شخصیت های محوری داستان (از جمله میرزاده عشقی، رضاخان ارمنی و ملک الشعرای بهار) است. یافته ها نشان می دهد جولایی با به کارگیری شگردهای «تاریخ پردازی خیالی» و «شخصیت پردازی دوگانه»، بحران هویت روشنفکران پس از شکست مشروطه را بازتاب می دهد. شخصیت میرزاده عشقی در این رمان دچار پارادوکسی بنیادین است: از یک سو آگاهی به «بی اعتنایی توده ها» و از سوی دیگر «تکلیف اخلاقی برای مبارزه.» شخصیت های تخیلی چون زن خدمتکار و رضاخان ارمنی، کارکرد آیینه ای و مقابله ای دارند که وجوه پنهان شخصیت اصلی را آشکار می کنند. نتیجه آن که رمان «ماه غمگین ماه سرخ» نه زیست نگاری، بلکه کالبدشکافی روان کاوانه یک نسل شکست خورده در گذار تاریخی ایران است. این پژوهش با نشان دادن تقابل «خواب و بیداری» و «گریز و ماندن»، مدلی نو برای تحلیل شخصیت در رمان های تاریخی-خیالی معاصر ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

ماه غمگین ماه سرخ ، میرزاده عشقی ، تحلیل شخصیت ، رمان تاریخی ، روان شناسی شخصیت