Integrating Artificial Intelligence into Child and Family Health Care and Promotion: A Review of Applications, Implications, and Challenges

مقدمه: پیشرفت سریع فناوری های دیجیتال به ویژه در حوزه هوش مصنوعی ظرفیت های نوینی برای تحول در ارائه خدمات سلامت ایجاد کرده است. مراقبت از کودک به عنوان یکی از حساس ترین و پیچیده ترین حوزه های بهداشت و درمان نیازمند تصمیم گیری های دقیق، به موقع و چندبعدی است. همچنین نقش حیاتی خانواده در مراقبت از کودک و بارکاری بالای پرستاران ضرورت استفاده از راهکارهای فناورانه برای بهبود اثربخشی، ایمنی و کارایی خدمات را افزایش داده است. ادغام هوش مصنوعی در مراقبت سلامت می تواند بستری برای بهینه سازی عملکردهای تشخیصی، درمانی، آموزشی و مدیریتی در این سه سطح فراهم آورد. هدف اصلی این پژوهش بررسی جامع و نظام مند کاربردها و تاثیرات هوش مصنوعی در سه بعد کلیدی مراقبت از کودک شامل (۱) بهبود کیفیت مراقبت های درمانی کودکان (۲) ارتقاء آگاهی و مشارکت خانواده ها و (۳) تقویت کارآمدی و تصمیم گیری بالینی در پرستاری است. روش کار این پژوهش به روش مرور نظام مند (Systematic Review) انجام شد. جستجوی مقالات بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های Web of Science، Scopus، PubMed و SID و... با استفاده از کلیدواژه های ترکیبی نظیر "Family-Centered","Artificial Intelligence","Pediatric Care","Nursing AI","Health Technology" صورت گرفت. پس از غربال گری اولیه در نهایت ۸۴ مقاله با کیفیت علمی بالا برای تحلیل نهایی انتخاب و بررسی گردیدند. نتایج: یافته ها نشان دادند که AI در طیف وسیعی از بیماری های کودکان از جمله اوتیسم، صرع، دیابت نوع ۱، بیماری های مادرزادی قلب، اختلالات گفتاری و سرطان های کودکی دقت تشخیصی بالایی داشته است. در بیماری های عفونی، الگوریتم های یادگیری ماشین قادر به پیش بینی و تشخیص سریع ذات الریه، مننژیت و مقاومت آنتی بیوتیکی بودند. در حوزه سلامت دیجیتال خانواده محور، اپلیکیشن ها و چت بات های هوشمند موجب بهبود آموزش والدین، مدیریت دارویی، پایش علائم و افزایش رضایتمندی شده اند. در حوزه پرستاری نیز، استفاده از سیستم های پشتیبان تصمیم گیری، پایشگرهای هوشمند و ابزارهای مستندسازی خودکار کاهش خطاهای انسانی، بهبود ایمنی بیمار و ارتقاء بهره وری مراقبتی را به دنبال داشته است. بحث و نتیجه گیری: ادغام هوش مصنوعی در مراقبت های کودک محور نه تنها موجب ارتقاء کیفیت و دقت خدمات بالینی می شود بلکه با توانمندسازی خانواده و حمایت از عملکرد پرستاران می تواند بنیان گذار یک مدل مراقبتی هوشمند و چندسطحی باشد. با این حال چالش هایی نظیر کمبود زیرساخت های فنی، نگرانی های مربوط به حریم خصوصی داده ها، نبود چارچوب های اخلاقی روشن و نابرابری در دسترسی به فناوری از موانع اصلی در مسیر پیاده سازی گسترده این فناوری هستند. تدوین سیاست های ملی، آموزش کاربران، بومی سازی ابزارهای هوش مصنوعی و طراحی نظام های ارزشیابی عملکرد می تواند گام موثری در تحقق این چشم انداز باشد.

کلیدواژه ها:

Family-Centered ، Artificial Intelligence ، Pediatric Care ، Nursing AI ، Health Technology