کودک آزاری و پیامدهای آن بر والدین و خانواده: مطالعه کیفی

کودک آزاری به عنوان یکی از مهمترین مشکلات اجتماعی و بهداشتی تاثیرات گسترده ای فراتر از کودک مورد آزار را شامل می شود و به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر والدین و کل ساختار خانواده اثرگذار است. والدینی که کودکانشان مورد آزار قرار می گیرند، معمولا با احساسات پیچیده ای مواجه می شوند که می تواند منجر به کاهش کارکرد والدگری و تضعیف روابط خانوادگی شود. علاوه بر این کودک آزاری می تواند روابط بین اعضا را تحت فشار قرار دهد؛ به طوری که ایجاد فضای ناامن و پرتنش در خانواده، احتمال بروز مشکلات روانی و رفتاری در سایر اعضای خانواده را افزایش می دهد. این چرخه معیوب سلامت روان والدین و سلامت جسمانی و روانی کودک را به خطر می اندازد. بنابراین، شناخت دقیق تاثیرات کودک آزاری بر والدین و خانواده، کلید طراحی مداخلات موثر برای حمایت از کل خانواده و کاهش پیامدهای منفی این پدیده است. این مطالعه با هدف فهم عمیق تاثیرات کودک آزاری بر والدین و خانواده از دیدگاه آنان انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با بهره گیری از تحلیل محتوای قراردادی، در سال ۱۴۰۲ و با مشارکت والدین کودکان آزار دیده بستری در بخش های درمانی کودکان انجام شد. از تکنیک نمونه گیری هدفمند برای انتخاب والدینی که معیارهای ورود را داشتند استفاده شد. پس از رعایت ملاحظات اخلاقی از جمله تایید کمیته اخلاق، رضایت آگاهانه و کتبی مشارکت کنندگان، حق انصراف از تحقیق و محرمانگی مصاحبه های نیمه ساختاریافته با والدین به صورت حضوری و طی مدت زمان ۳۰ تا ۶۰ دقیقه انجام شد. نمونه گیری تا زمان اشباع داده ها ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای قراردادی مبتنی بر رویکرد Graneheim و Lundman انجام شد. برای بهبود صحت و استحکام داده ها، معیارهای Lincoln و Guba مورد استفاده قرار گرفت. در مجموع ۱۲ نفر از والدین کودکان آزار دیده در این مطالعه شرکت کردند. تاثیرات کودک آزاری بر والدین و خانواده در چهار محور اصلی دسته بندی گردید: ۱) احساس اضطراب و درماندگی، ۲) احساس گناه و اختلال در نقش والدینی، ۳) بار مالی و اجتماعی، ۴) فروپاشی ساختار زندگی خانوادگی. یافته ها نشان داد که کودک آزاری تاثیرات گسترده و چندوجهی بر والدین و ساختار خانواده تحمیل می کند که نیازمند حمایت های گسترده است. این نتایج تاکید می کند که کودک آزاری نه تنها بر کودک بلکه به طور گسترده ای بر والدین و خانواده تاثیرگذار است و مداخلات حمایتی و روان شناختی باید همه جانبه و خانواده محور باشد. پیشنهاد می شود خدمات درمانی و حمایتی به گونه ای طراحی شوند که علاوه بر کودک، نیازهای روانی، اجتماعی و اقتصادی والدین نیز مورد توجه قرار گیرد.