تدوین پروتکل جامع مدیریت منابع آب در گودبرداری های عمیق شهری: از بازچرخانی هوشمند تا پیشگیری از نشست های تحکیمی (رهیافتی برای بنادر جنوبی ایران)

در کلانشهرهای ساحلی جنوب ایران، بالا بودن تراز ایستایی آب زیرزمینی و ویژگی های خاص خاک های رسوبی، پروژه های پی سازی عمیق شهری را با چالشی دوگانه روبرو کرده است: تضمین پای داری سازه ها و مدیریت پایدار منابع آب. رویکرد سنتی تخلیه گسترده آب (Dewatering) علاوه بر اتلاف حجم عظیمی از منابع آبی در اقلیمی که با بحران خشکسالی دست و پنجه نرم می کند، به دلیل کاهش فشار آب منفذی، منجر به افزایش تنش موثر و در نتیجه بروز نشست های تحکیمی مخرب در ابنیه مجاور می گردد. پژوهش حاضر با اتخاذ روشی توصیفی-تحلیلی، به تدوین پروتکل جامع مدیریت منابع آب در گودبرداری های عمیق با تمرکز بر بنادر جنوبی می پردازد که هدف آن گذار از مدیریت سنتی (حذفی) به مدیریت پایدار (بازچرخانی) است. این پروتکل بر سه رکن بنیادین استوار است: ۱. مهندسی پی سازی آب بند: با بهره گیری از تکنولوژی های دیواره سکانتی و اختلاط عمیق (DSM) جهت تبدیل گود به یک مخزن ایزوله و کاهش نیاز به پمپاژ تهاجمی. ۲. تعادل بخشی هیدرولیکی: استفاده از سیستم بازتزریق هدایت شده برای تثبیت فشار منفذی زیر ساختمان های همجوار و خنثی سازی اثر مخروط افت. ۳. بازچرخانی هوشمند بر پایه اقتصاد مدور: پیاده سازی زنجیره ارزش آب از طریق شیری سازی سیار و بازیافت آب زهکشی شده برای عملیات بتن ریزی، عمل آوری و تامین آب خاکستری شهری. یافته های تحقیق نشان می دهد که با مدیریت پویای اثرات جزر و مدی بر فشار هیدرواستاتیک و یکپارچه سازی پایش لحظه ای با فرآیندهای اجرایی، می توان ریسک نشست را به حداقل رساند. در نهایت، این مقاله با ارائه پیشنهادات حاکمیتی در پروانه های ساختمانی شهرهای ساحلی، خواستار الزامی شدن پیوست مدیریت هیدرولیکی است تا گودبرداری های عمیق از یک تهدید عمرانی به فرصتی برای تقویت تاب آوری آبی و توسعه پایدار شهری تبدیل شوند.

کلیدواژه ها:

پی سازی عمیق ، زهکشی عمیق ، نشست تحکیمی ، بازتزریق آب ، بنادر جنوبی ، مدیریت منابع آب شهری ، فشار منفذی ، تاب آوری آبی