تحلیل جایگاه شفافیت الگوریتمی در تصمیمات نهادهای عمومی

گسترش هوش مصنوعی و سامانه های تصمیم گیری الگوریتمی، شیوه اعمال صلاحیت های نهادهای عمومی را دستخوش تغییر کرده است. الگوریتم ها می توانند در حوزه هایی مانند ارائه خدمات عمومی، تخصیص منابع، ارزیابی درخواست های شهروندان، تشخیص تخلف، مدیریت شهری و سیاست گذاری مورد استفاده قرار گیرند؛ اما ورود آنها به فرایند تصمیم گیری عمومی، پرسش های مهمی درباره شفافیت، پاسخگویی، عدالت اداری و حقوق شهروندان ایجاد کرده است. هدف مقاله حاضر، تحلیل جایگاه شفافیت الگوریتمی در تصمیمات نهادهای عمومی و بررسی الزامات حقوقی آن است. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که شفافیت الگوریتمی نباید صرفا به افشای نام سامانه یا اعلام استفاده از هوش مصنوعی محدود شود، بلکه باید امکان شناخت داده های موثر، هدف الگوریتم، معیارهای تصمیم، حدود مداخله انسانی، سازوکار نظارت و نحوه اعتراض به تصمیم را فراهم کند. همچنین، هرچه تصمیم الگوریتمی آثار شدیدتری بر حقوق و منافع شهروندان داشته باشد، ضرورت توضیح پذیری و نظارت مستقل بر آن افزایش می یابد. بر این اساس، شفافیت الگوریتمی را می توان یکی از الزامات نوین حکمرانی پاسخگو و اعمال مشروع قدرت عمومی دانست.

کلیدواژه ها:

شفافیت الگوریتمی ، تصمیم گیری الگوریتمی ، نهادهای عمومی ، حقوق عمومی ، حقوق اداری ، پاسخگویی ، حکمرانی هوشمند ، هوش مصنوعی.