برهم کنش عوامل اقلیمی و انسانی و پیامدهای آن بر گردشگری روستایی: مطالعه موردی روستای صنوبرشهرستان تربت حیدریه

گردشگری روستایی به عنوان یکی از مولفه های کلیدی توسعه پایدار، به طور هم زمان از تغییرات اقلیمی و فشارهای انسانی تاثیر می پذیرد. هدف این پژوهش، تحلیل تعامل عوامل اقلیمی و انسانی و ارزیابی پیامدهای آن بر تجربه گردشگران، جذابیت محیطی و پایداری اکولوژیک گردشگری روستایی در روستای صنوبر است. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) انجام شد و از داده های اقلیمی بلندمدت ۳۵ ساله (۱۹۹۰–۲۰۲۴) شامل دما، بارش، رطوبت، باد و رخدادهای حدی، در کنار داده های میدانی حاصل از پرسشنامه گردشگران و جامعه محلی استفاده گردید. تحلیل داده ها با بهره گیری از شاخص های آسایش حرارتی (UTCI، PMV و PET) شاخص اقلیمی گردشگری (TCI)، شاخص خشکسالی استاندارد (SPI)، رگرسیون چندمتغیره و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش تدریجی دما، نوسانات بارش و تشدید خشکسالی های فصلی، به ویژه در تابستان موجب کاهش آسایش حرارتی و افت رضایت گردشگران شده است، در مقابل، فصل های بهار و اوایل پاییز از نظر شرایط اقلیمی و آسایش حرارتی، مناسب ترین بازه های زمانی برای فعالیت های گردشگری هستند. همچنین، فشارهای انسانی ناشی از ساخت وسازهای بی برنامه، تغییر کاربری اراضی و بهره برداری ناپایدار از منابع طبیعی، اثرات منفی اقلیمی را تشدید کرده و ظرفیت پذیرش اکولوژیک روستا را کاهش داده است. نتایج مدل SEM نشان داد که ادراک اقلیمی گردشگران و تعامل آن ها با منابع محلی بیشترین تاثیر مثبت را بر رضایت گردشگران دارند. همچنین، پژوهش بر ضرورت استقرار چارچوب مدیریت یکپارچه و تطبیقی گردشگری تاکید می کند؛ چارچوبی که مبتنی بر پایش اقلیمی، کنترل فشارهای انسانی و مشارکت فعال جامعه محلی باشد تا پایداری بلندمدت گردشگری روستایی تضمین شود.

کلیدواژه ها:

آسایش حرارتی ، توسعه پایدار ، شاخص اقلیمی گردشگری ، فشارهای انسانی ، ظرفیت اکولوژیک