شناسایی و اولویت بندی فرصت ها و چالش های استقرار فناوری بلاکچین در صنعت بانکداری ایران (مطالعه موردی: شعب بانک های شهرستان زاهدان)

پژوهش حاضر با هدف شناسایی فرصت ها و چالش های استقرار فناوری بلاکچین در صنعت بانکداری انجام شده است. با توجه به گسترش فناوری های نوین و ضرورت تحول دیجیتال در نظام بانکی، بلاکچین به عنوان یکی از فناوری های نوظهور، ظرفیت های قابل توجهی برای بهبود عملکرد، افزایش شفافیت و ارتقای امنیت در خدمات بانکی فراهم می کند. با این حال، بهره گیری از این فناوری با موانع و محدودیت هایی نیز همراه است. از این رو، پژوهش حاضر درصدد بوده است تا با رویکردی ترکیبی، ابعاد اصلی فرصت ها و چالش های استقرار بلاکچین در صنعت بانکداری را شناسایی و بررسی کند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی، داده ها از طریق نظرخواهی از خبرگان و با استفاده از روش دلفی در سه دور گردآوری و تحلیل شدند. در بخش کمی نیز عوامل شناسایی شده در قالب پرسشنامه در اختیار پاسخ دهندگان قرار گرفت و داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که در مجموع ۱۱ عامل اصلی شامل ۸ فرصت و ۳ چالش برای استقرار بلاکچین در صنعت بانکداری قابل شناسایی و تایید است. مهم ترین فرصت ها شامل افزایش شفافیت مالی و اطلاعاتی، ارتقای امنیت اطلاعات و تراکنش ها، کاهش هزینه های عملیاتی، افزایش سرعت انجام تراکنش ها، بهبود کارایی فرایندهای بانکی، افزایش اعتماد در تعاملات مالی، قابلیت رهگیری اطلاعات و توسعه نوآوری در خدمات بانکی بود. همچنین مهم ترین چالش ها شامل ضعف زیرساخت های فنی، ابهام در قوانین و مقررات، و محدودیت های اجرایی و مدیریتی شناسایی شد. در مجموع، نتایج پژوهش نشان داد که فناوری بلاکچین در صنعت بانکداری بیش از آنکه صرفا یک ابزار فناورانه باشد، یک ظرفیت تحول آفرین در راستای ارتقای شفافیت، امنیت، کارایی و نوآوری به شمار می رود. با این حال، تحقق موفقیت آمیز آن مستلزم توسعه زیرساخت های فنی، تدوین چارچوب های قانونی شفاف و ایجاد آمادگی مدیریتی و اجرایی در نظام بانکی است.

کلیدواژه ها:

بلاکچین ، صنعت بانکداری.