واکاوی چالش های پدافند غیرعامل در ایمنی زیرساخت های شهری و شریان های حیاتی مشهد از دیدگاه کارشناسان آتش نشانی

پدافند غیرعامل به عنوان یکی از مهم ترین رویکردهای کاهش آسیب پذیری زیرساخت های حیاتی و ارتقای تاب آوری شهری، در سال های اخیر جایگاه ویژه ای در مطالعات مدیریت بحران و برنامه ریزی شهری یافته است. کلانشهر مشهد به دلیل جمعیت بالا، تمرکز کاربری های حیاتی، حضور انبوه زائران، گسترش کالبدی نامتوازن، توسعه سکونتگاه های پرتراکم و وابستگی روزافزون به شبکه های خدماتی، در برابر اختلال یا آسیب در زیرساخت های شهری و شریان های حیاتی با مخاطرات متعددی مواجه است. هدف این مقاله، واکاوی چالش های پدافند غیرعامل در ایمنی زیرساخت های شهری و شریان های حیاتی مشهد از دیدگاه کارشناسان آتش نشانی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با اتکا به یافته های مطالعات جدید داخلی و خارجی در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ تنظیم شده است. نتایج نشان می دهد که مهم ترین چالش ها شامل فرسودگی بخشی از زیرساخت ها، ناهماهنگی نهادی، ضعف دسترسی امدادی، تراکم بالای ساخت و ساز، کمبود الزامات ایمنی در برخی پروژه های توسعه شهری، نبود یکپارچگی داده ای، و محدودیت آموزش های تخصصی در حوزه پدافند غیرعامل است. همچنین از دیدگاه کارشناسان آتش نشانی، هرگونه اختلال در شبکه های آب، برق، گاز، ارتباطات و راه های دسترسی می تواند به طور مستقیم بر زمان واکنش، کیفیت عملیات امداد و دامنه خسارات حوادث اثر بگذارد. در پایان، راهکارهایی همچون تقویت برنامه ریزی یکپارچه شهری، به روزرسانی سناریوهای بحران، ممیزی ایمنی شریان های حیاتی، توسعه سامانه های هوشمند پایش، آموزش های تخصصی و ارتقای هماهنگی بین سازمانی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

پدافند غیرعامل ، زیرساخت های شهری ، شریان های حیاتی ، آتش نشانی ، ایمنی شهری ، تاب آوری شهری ، مشهد.