تحلیل تعهدات بین المللی دولت ها در قبال خسارات ناشی از سامانه های هوش مصنوعی خودمختاری فرامرزی

تحولات شتابان در حوزه فناوری های نوین، به ویژه توسعه سامانه های هوش مصنوعی خودمختار، چالش های بنیادینی را برای نظام حقوق بین الملل در زمینه مسئولیت دولت ها ایجاد کرده است. این سامانه ها با برخورداری از توانایی تصمیم گیری مستقل، یادگیری تطبیقی و عملکرد فرامرزی، موجب پیچیده تر شدن زنجیره انتساب رفتار و دشواری در تعیین مسئولیت دولت ها در قبال خسارات ناشی از آن ها شده اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تعهدات بین المللی دولت ها در قبال خسارات ناشی از هوش مصنوعی خودمختار فرامرزی، به بررسی مبانی نظری مسئولیت بین المللی، اصول انتساب، تعهدات پیشگیرانه (Due Diligence) و تعهد جبران خسارت پرداخته است.روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است و تلاش شده است با بهره گیری از اسناد بین المللی، دکترین حقوقی و رویه های موجود، چارچوبی منسجم برای تحلیل مسئولیت دولت ها ارائه شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که قواعد سنتی مسئولیت بین المللی، به ویژه در حوزه انتساب رفتار و احراز رابطه سببیت، برای پاسخ گویی به خسارات ناشی از سامانه های خودمختار کافی نبوده و نیازمند تفسیر توسعه یافته و بازنگری هنجاری است.همچنین نتایج بیانگر آن است که تعهدات پیشگیرانه دولت ها در این حوزه اهمیت فزاینده ای یافته و مسئولیت آن ها صرفا محدود به مرحله پس از وقوع خسارت نیست، بلکه شامل نظارت مستمر، کنترل ریسک و تنظیم گری فعال در چرخه عمر سامانه های هوش مصنوعی نیز می شود. در نهایت، پژوهش بر ضرورت توسعه قواعد بین المللی جدید، تقویت همکاری میان دولت ها و حرکت به سمت نظام مسئولیت مبتنی بر ریسک تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

مسئولیت بین المللی دولت ها ، هوش مصنوعی خودمختار ، تعهد مراقبت مقتضی ، انتساب ، خسارات فرامرزی ، حقوق بین الملل.