مرز تفکیک جرم داخلی و جرم بین المللی در جنگ های سایبری با تکیه بر نظریه پردازی کیفری

تحولات شتابان فناوری اطلاعات و ارتباطات موجب شکل گیری فضای سایبری به عنوان یکی از مهم ترین عرصه های تعاملات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی شده است. در کنار فرصت های گسترده ناشی از توسعه این فضا، ظهور اشکال نوین بزهکاری و منازعات سایبری نیز نظام های حقوقی داخلی و بین المللی را با چالش های بی سابقه ای مواجه ساخته است. جنگ های سایبری به عنوان یکی از پیچیده ترین نمودهای تهدیدات نوین، از مرزهای سنتی حقوق کیفری عبور کرده و پرسش های اساسی درباره صلاحیت کیفری، ماهیت رفتار مجرمانه، مسئولیت دولت ها و اشخاص، معیارهای انتساب، قلمرو اجرای قوانین کیفری و مرجع صالح برای رسیدگی ایجاد کرده اند. یکی از مهم ترین مسائل در این حوزه، تعیین مرز میان جرم داخلی و جرم بین المللی در بستر عملیات سایبری است؛ زیرا در بسیاری از موارد، یک حمله سایبری می تواند به طور هم زمان ویژگی های هر دو نوع جرم را دارا باشد. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از نظریه های نوین حقوق کیفری، به بررسی معیارهای تمایز میان جرائم داخلی و جرائم بین المللی در جنگ های سایبری می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که معیارهای سنتی مبتنی بر قلمرو سرزمینی، تابعیت و محل وقوع جرم، پاسخگوی پیچیدگی های جنگ های سایبری نیستند و لازم است نظریه های نوین کیفری مبتنی بر حمایت از ارزش های بنیادین جامعه بین المللی، اصل مسئولیت مشترک، حمایت از امنیت جهانی و اصل صلاحیت جهانی در کنار قواعد سنتی مورد توجه قرار گیرند. همچنین، توسعه همکاری های کیفری بین المللی، تدوین قواعد مشترک و ایجاد سازوکارهای تخصصی رسیدگی می تواند نقش موثری در کاهش خلاهای موجود ایفا کند.

کلیدواژه ها:

جنگ سایبری ، جرم داخلی ، جرم بین المللی ، نظریه پردازی کیفری ، صلاحیت کیفری ، امنیت سایبری