نقش آموزش خانواده مبتنی بر سواد رسانه ای در پیشگیری از اعتیاد به فضای مجازی میان دانش آموزان متوسطه ناحیه ۲ کرمانشاه

گسترش روزافزون فناوری های ارتباطی و شبکه های اجتماعی، موجب شکل گیری الگوهای جدیدی از تعاملات اجتماعی و فرهنگی در میان نوجوانان شده است. استفاده افراطی از فضای مجازی به یکی از چالش های مهم نظام های تربیتی و آموزشی تبدیل شده و در مواردی به شکل گیری نوعی وابستگی رفتاری در میان دانش آموزان منجر می شود. خانواده به عنوان نخستین نهاد اجتماعی و تربیتی، نقش مهمی در هدایت و مدیریت رفتار رسانه ای فرزندان ایفا می کند. سواد رسانه ای والدین می تواند به عنوان عاملی موثر در پیشگیری از آسیب های ناشی از استفاده نادرست از فضای مجازی مطرح شود.پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش شامل ۱۰۵ دانش آموز پایه دهم یکی از مدارس متوسطه پسرانه ناحیه ۲ کرمانشاه بود که در سه کلاس ۳۵ نفره مشغول به تحصیل بودند و به روش سرشماری مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته در سه بخش شامل میزان استفاده از فضای مجازی، سطح وابستگی دانش آموزان به رسانه های دیجیتال و سطح سواد رسانه ای خانواده ها بود. بخش قابل توجهی از دانش آموزان روزانه بیش از چهار ساعت در فضای مجازی حضور دارند و درصد قابل توجهی از آنان دارای وابستگی متوسط تا شدید به شبکه های اجتماعی هستند. همچنین نتایج بیانگر آن بود که میان سطح سواد رسانه ای خانواده و میزان وابستگی دانش آموزان به فضای مجازی رابطه معناداری وجود دارد، به گونه ای که در خانواده هایی با سطح سواد رسانه ای بالاتر، میزان استفاده افراطی دانش آموزان از فضای مجازی کمتر مشاهده شد.نتایج پژوهش نشان داد که آموزش خانواده مبتنی بر سواد رسانه ای می تواند نقش موثری در پیشگیری از اعتیاد به فضای مجازی در میان دانش آموزان ایفا کند. بنابراین، طراحی و اجرای برنامه های آموزشی در حوزه سواد رسانه ای برای والدین و دانش آموزان می تواند به عنوان راهبردی پیشگیرانه در کاهش آسیب های اجتماعی مرتبط با فضای مجازی مورد توجه نظام آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، آموزش خانواده ، اعتیاد به فضای مجازی ، نوجوانان ، دانش آموزان متوسطه