ریشه های وقوع جرم در منابع اسلامی و جرم شناسی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی علل و ریشه های وقوع جرم از منظر دو نظام معرفتی اسلامی (مبتنی بر قرآن کریم و روایات معصومین علیهم السلام) و جرم شناسی معاصر صورت پذیرفته است. سوال اصلی آن است که چه اشتراکات و تفاوت هایی بین تبیین های دینی و نظریه های علمی جرم شناسی در تحلیل عوامل جرم وجود دارد و آیا می توان از این دو حوزه، برای تدوین الگویی جامع تر در پیشگیری از جرم بهره برد. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و داده ها با استفاده از منابع کتابخانه ای شامل متون دینی (قرآن و روایات) و منابع جرم شناسی گردآوری و تحلیل شده اند. اهمیت این پژوهش در ارائه بینشی یکپارچه از عوامل جرم، مشتمل بر عوامل فردی-معنوی و اجتماعی-محیطی است. نتایج کلی تحقیق نشان می دهد که جرم پدیده ای چندعاملی و ناشی از تعامل عوامل درونی (مانند ضعف ایمان، خلق وخوی مجرمانه) و عوامل بیرونی (مانند فقر، بی عدالتی، معاشرت ناسالم) است. قرآن و روایات بر بعد معنویت و اخلاق به عنوان عامل کنترل کننده درونی تاکید ویژه ای دارند، در حالی که جرم شناسی مدرن بیشتر بر عوامل اجتماعی، اقتصادی و روان شناختی متمرکز است. نقطه اشتراک برجسته، تاکید هر دو بر نقش یادگیری و محیط در شکل گیری رفتار مجرمانه است. این تطبیق می تواند مبانی نظری غنی تری برای سیاست گذاری کیفری ارائه دهد که در آن، برنامه های پیشگیری اجتماعی و موقعیت محور، با برنامه های تربیتی-اخلاقی و تقویت سرمایه معنوی افراد تلفیق شود.

کلیدواژه ها:

جرم ، گناه ، قرآن ، روایات ، جرم شناسی ، عوامل جرم