انتقال سهام بانام شرکت از طریق قراردادها عادی و نحوه صحیح مالکیت

هدف این پژوهش بررسی ماهیت حقوقی انتقال سهام بانام از طریق قراردادهای عادی و تعیین معیار «مالکیت صحیح» در حقوق ایران است. پرسشی که به واسطه تعارض میان قواعد عمومی قراردادها و مقررات آمره شرکت های سهامی، یکی از مناقشه برانگیزترین مباحث حقوق تجارت محسوب می شود. از یک سو، اصل حاکمیت اراده و رضایی بودن عقود اقتضا می کند که توافق عادی میان انتقال دهنده و انتقال گیرنده سبب تحقق تملیک شود. اما از سوی دیگر، لایحه اصلاحی قانون تجارت ثبت انتقال در دفتر سهام را شرط شناسایی سهامدار در برابر شرکت و اشخاص ثالث می داند. این دوگانگی وضعیت حقوقی مالکیت را در روابط بین الطرفین، در برابر شرکت و در برابر ثالث به طور متفاوت تحت تاثیر قرار می دهد. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل توصیفی–تحلیلی، بررسی نظری و انتقادی مقررات، مطالعه تطبیقی محدود و تحلیل رویه قضایی است. یافته ها نشان می دهد که قرارداد عادی میان طرفین معتبر و غالبا ناقل تعهد یا حتی ناقل مالکیت در روابط داخلی است، اما برای ایجاد مالکیت قابل استناد در سطح سازمانی و مقابل اشخاص ثالث، ثبت در دفتر سهام ضرورت دارد. بنابراین، انتقال سهام بانام در حقوق ایران ماهیتی «دوگانه و ترکیبی» دارد که در آن مالکیت قراردادی بدون ثبت کافی نیست و تنها مالکیت ثبتی است که آثار حقوقی کامل و حمایت قانونی را ایجاد می کند. در پژوهش راهکارهایی در سطح تقنینی، اجرایی و قراردادی ارائه می کند. از جمله پیش بینی سامانه الکترونیکی ثبت انتقالات، شفاف سازی ضمانت اجراهای عدم ثبت، و درج شروط صریح در قراردادها برای کاهش دعاوی معاملات معارض و ارتقای امنیت حقوقی.

کلیدواژه ها:

سهام بانام ، قرارداد عادی ، دفتر ثبت سهام ، انتقال سهم ، مالکیت صحیح ، حقوق شرکت ها