ارزیابی میزان انطباق ساختمان های شهری با ضوابط مناسب سازی معلولان

مناسب سازی ساختمان های شهری یکی از پیش شرط های تحقق عدالت فضایی، ارتقای کیفیت زندگی و تضمین حق بهره مندی برابر همه شهروندان از خدمات و فضاهای عمومی است. با وجود تصریح قوانین و ضوابط مرتبط با حقوق افراد دارای معلولیت، بخش قابل توجهی از ساختمان های شهری در مرحله طراحی، اجرا یا بهره برداری با نارسایی های کالبدی و عملکردی روبه رو هستند و همین امر موجب کاهش استقلال حرکتی، ایمنی و مشارکت اجتماعی گروه های کم توان می شود. هدف این مقاله، ارزیابی میزان انطباق ساختمان های شهری با ضوابط مناسب سازی معلولان و تبیین شکاف میان مقررات مصوب و وضعیت موجود محیط ساخته شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کاربردی و ماهیت توصیفی تحلیلی سامان می یابد و با اتکا بر شاخص هایی مانند دسترسی از معبر عمومی تا ورودی، کیفیت مسیرهای افقی و عمودی، مناسب سازی رمپ، پله، آسانسور، سرویس های بهداشتی، توقفگاه، علائم راهنما، ایمنی حرکتی و خوانایی محیط، وضعیت ساختمان ها را ارزیابی می کند. ابزار اصلی گردآوری داده ها، سیاهه ارزیابی میدانی مبتنی بر ضوابط مناسب سازی و مقررات ملی ساختمان است و داده های به دست آمده بر پایه نظام امتیازدهی و طبقه بندی سطح انطباق تحلیل می شوند. انتظار می رود نتایج پژوهش نشان دهد که مهم ترین چالش ها نه صرفا در نبود ضوابط، بلکه در ضعف نظارت، اجرای ناقص، بی توجهی به نیازهای متنوع کاربران و فقدان پایش مستمر پس از بهره برداری ریشه دارد. مقاله با تاکید بر پیوند میان مناسب سازی، حق به شهر و عدالت فضایی، ضرورت بازنگری در فرایند صدور پروانه، کنترل ساخت وساز و صدور پایان کار را برجسته می سازد. دستاورد پژوهش می تواند مبنایی برای اصلاح سیاست های مدیریت شهری، ارتقای کیفیت نظارت ساختمانی و تدوین الگوی سنجش پذیر برای پایش دسترس پذیری ساختمان های شهری فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

مناسب سازی ، معلولان ، ساختمان های شهری ، عدالت فضایی ، دسترس پذیری.