الزامات ایمنی و آتش نشانی در فرآیند صدور پروانه و پایان کار ساختمان های اراک (بر اساس NFPA ۱۰۱ و مبحث سوم مقررات ملی)

زمینه و هدف: فرآیند صدور پروانه ساختمان و پایان کار، مهم ترین بسترهای اعمال حاکمیت بر ساخت وساز شهری هستند. با عنایت به توسعه شهر اراک و ضرورت پیشگیری از خطرات آتش سوزی در ساختمان های جدید، گنجاندن الزامات ایمنی و آتش نشانی در این فرآیند، امری حیاتی است. این پژوهش با هدف تبیین الزامات ایمنی قابل اعمال در مراحل صدور پروانه و پایان کار ساختمان های اراک بر اساس NFPA ۱۰۱ (Life Safety Code) و مبحث سوم مقررات ملی ساختمان و ارائه الگوی عملی برای شهرداری انجام شده است.روش پژوهش: این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و با بهره گیری از منابع معتبر شامل مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۳۹۸)، استاندارد NFPA ۱۰۱ (ویرایش های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴)، و مصوبات مرتبط انجام شده است. داده ها از طریق تحلیل محتوای اسناد و مقایسه تطبیقی الزامات تجویزی گردآوری شده است.یافته ها: نتایج نشان می دهد که NFPA ۱۰۱ به عنوان یک استاندارد مبتنی بر کاربری (occupancy-based)، از طریق شناسایی دقیق طبقه بندی کاربری ساختمان، الزامات متنوعی را برای راه های خروج، حفاظت در برابر آتش و سیستم های اعلام و اطفاء تعیین می کند. این رویکرد با مبحث سوم مقررات ملی ساختمان ایران همخوانی دارد اما در جزئیات اجرایی و پویایی به روزرسانی ها تفاوت هایی دارد. همچنین مشخص شد که در سیستم های صدور پروانه در برخی کشورها، تایید انطباق با الزامات NFPA ۱۰۱ و NFPA ۱، شرط اساسی برای صدور پروانه ساختمانی است . در مقابل، فرآیند صدور پروانه و پایان کار در شهرداری اراک فاقد بررسی های سیستماتیک و جامع ایمنی مبتنی بر کاربری است.نتیجه گیری: پیشنهاد می شود شهرداری اراک با همکاری سازمان آتش نشانی و نظام مهندسی، فرآیند صدور پروانه و پایان کار را بر اساس مدل «بررسی ایمنی دو مرحله ای» بازطراحی کند: (۱) در مرحله پروانه، تاییدیه انطباق طرح با الزامات کاربری NFPA ۱۰۱ اخذ شود؛ (۲) در مرحله پایان کار، گواهی ایمنی بر اساس بازدید میدانی و تطابق اجرا با طرح مصوب صادر گردد. همچنین پیشنهاد می شود شورای اسلامی شهر اراک، آیین نامه محلی برای الزام به ارائه گواهی ایمنی ساختمان (Certificate of Compliance) پیش از بهره برداری تصویب نماید.

کلیدواژه ها:

صدور پروانه ساختمان ، پایان کار ، NFPA ۱۰۱ ، مبحث سوم مقررات ملی ساختمان ، طبقه بندی کاربری ، تاییدیه ایمنی ، شهرداری اراک