الگوی همکاری سه جانبه حراست، آتش نشانی و مدیریت بحران در مدیریت بحران شهری (مطالعه موردی: شهرداری اراک)

زمینه و هدف: مدیریت بحران در کلانشهرها به دلیل پیچیدگی و گستردگی مخاطرات، نیازمند هماهنگی فرابخشی و بهره گیری از تمامی ظرفیت های سازمانی است. شهرداری ها به عنوان متولیان اصلی مدیریت شهری، با دارا بودن واحدهای تخصصی متعدد، ظرفیت بالقوه ای برای ایجاد یک نظام هماهنگ مدیریت بحران دارند. این پژوهش با هدف طراحی و تبیین الگوی همکاری میان واحد حراست، سازمان آتش نشانی و معاونت برنامه ریزی و مدیریت بحران شهرداری اراک در مواجهه با بحران های شهری انجام شده است.روش پژوهش: این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و با رویکرد کیفی و بهره گیری از روش کتابخانه ای انجام شده است. داده ها از طریق بررسی اسناد بالادستی، مصوبات شورای اسلامی شهر، گزارش های عملکردی شهرداری اراک و مقالات علمی معتبر داخلی و خارجی گردآوری شده است. همچنین از تجارب عملیاتی و ساختارهای موجود در شهرداری اراک به عنوان بستر مطالعه موردی استفاده شده است.یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که روابط سازمانی و مدیریت بهینه آن، بر مدیریت بحران تاثیر مستقیم دارد و با آگاهی از عوامل و جنبه های روابط سازمانی، می توان از بروز بحران در سازمان جلوگیری کرد . بررسی وضعیت موجود شهرداری اراک نشان می دهد که اگرچه زیرساخت های مناسبی نظیر ساختمان جدید مدیریت بحران با اعتبار ۴۰۰ میلیارد ریال و ایستگاه آموزشی-عملیاتی کوی کوثر با ۸۵۰ میلیارد ریال سرمایه گذاری احداث شده است ، اما هماهنگی بین بخشی میان واحدهای مختلف نیازمند نظام مند شدن است. مطالعات تطبیقی نشان می دهد که توافقات جامع همکاری متقابل با تعریف ساختار تیم مدیریت حادثه منطقه ای و شفاف سازی هزینه ها و مسئولیت ها، می تواند الگویی کارآمد برای هماهنگی میان نهادهای امدادی باشد . بر اساس یافته ها، مدل پیشنهادی شامل سه لایه اصلی است: (۱) لایه راهبردی با تشکیل کارگروه مدیریت بحران با حضور مدیران ارشد سه واحد؛ (۲) لایه عملیاتی با تعریف نقش های مشخص در زمان بحران؛ و (۳) لایه پشتیبانی با تمرکز بر تامین منابع و تجهیزات. همچنین آمادگی مستمر نیروها از طریق آموزش های تخصصی، مانورهای منظم و بازنگری در طرح های عملیاتی به عنوان محور اصلی مدیریت بحران و تاب آوری شهری شناسایی شد .نتیجه گیری: الگوی همکاری سه جانبه پیشنهادی می تواند زمان پاسخگویی به بحران را کاهش داده، از موازی کاری جلوگیری کرده و به تحقق هدف مدیریت شهری اراک در تبدیل این کلانشهر به شهری تاب آور و ایمن کمک نماید . اجرای این الگو نیازمند عزم مدیریت ارشد شهرداری، تصویب ساختار هماهنگی در شورای اسلامی شهر و تدوین دستورالعمل های اجرایی با تکیه بر هوشمندسازی زیرساخت های ایمنی است.

کلیدواژه ها:

مدیریت بحران ، هماهنگی بین بخشی ، تاب آوری شهری ، حراست ، آتش نشانی ، شهرداری اراک