واکاوی نقش سرمایه فکری در ارتقای عملکرد نیروی انسانی با میانجیگری ساختار حاکمیت سازمانی

مقدمه و هدف: در عصر اقتصاد دانش بنیان، سرمایه فکری به عنوان موتور محرکه نوآوری و مزیت رقابتی پایدار شناخته می شود، با این حال سازوکار تبدیل این سرمایه نامشهود به عملکرد ملموس نیروی انسانی، به ویژه در سازمانهای بزرگ عمومی مانند شهرداری ها، همچنان مبهم باقی مانده است. این پژوهش با هدف واکاوی نقش سرمایه فکری در ارتقای عملکرد نیروی انسانی با بررسی نقش میانجیگری ساختار حاکمیت سازمانی در شهرداری تهران انجام شده است.روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی- همبستگی از نوع معادلات ساختاری است. جامعه آماری شامل ۴۰۰ نفر از کارکنان شهرداری تهران بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و بر اساس جدول کرجسی و مورگان، حجم نمونه ۱۹۶ نفر تعیین و پرسشنامه ها به صورت حضوری توزیع و گردآوری شد. ابزار گردآوری داده ها، سه پرسشنامه استاندارد شامل پرسشنامه سرمایه فکری بونتیس (۱۹۹۸)، پرسشنامه حاکمیت سازمانی مک نایت و ویت (۲۰۰۲) و پرسشنامه عملکرد کارکنان هرسی و گلداسمیت (۱۹۸۰) بود که روایی آنها با روش تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آنها با ضریب آلفای کرونباخ (بهترتیب ۰٫۸۷، ۰٫۸۴ و ۰٫۸۹) تایید شد. تحلیل داده ها با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرم افزار SmartPLS نسخه ۳ انجام شد.یافته ها: نتایج ضرایب مسیر نشان داد که سرمایه فکری بر عملکرد نیروی انسانی تاثیر مثبت و معناداری دارد (β=۰/۴۱۲، t=۵/۶۷) و همچنین بر ساختار حاکمیت سازمانی تاثیر مثبت دارد (β=۰/۵۳۸، t=۷/۲۱). ساختار حاکمیت سازمانی نیز بر عملکرد نیروی انسانی تاثیر معناداری نشان داد (β=۰/۳۷۵، t=۴/۹۳). اثر غیرمستقیم سرمایه فکری بر عملکرد نیروی انسانی با میانجیگری حاکمیت سازمانی (β=۰/۲۰۲، t=۳/۸۴) در سطح اطمینان ۹۵% تایید شد و شاخص برازش کلی مدل (GOF) برابر با ۰/۴۸ به دست آمد که نشان دهنده برازش قوی مدل است.نتیجه گیری: یافته ها آشکار ساخت که سرمایه فکری نهتنها به صورت مستقیم، بلکه از طریق تقویت مولفه های حاکمیت سازمانی (شفافیت، پاسخگویی، رعایت قوانین و ساختار تصمیم گیری مشارکتی) می تواند عملکرد کارکنان را به طور غیرمستقیم و مضاعف ارتقا بخشد. این نتیجه، دیدگاه سنتی حاکمیت سازمانی را از یک چارچوب صرفا نظارتی به یک کاتالیزور راهبردی برای اثربخشی سرمایه های نامشهود ارتقا می دهد. به مدیران شهرداری تهران پیشنهاد می شود برای بهبود عملکرد کارکنان، سرمایه گذاری در نظام دانش محوری را همزمان با اصلاح ساختارهای حاکمیتی و شفاف سازی فرایندها در دستور کار قرار دهند.

کلیدواژه ها:

سرمایه فکری ، حاکمیت سازمانی ، عملکرد نیروی انسانی ، شهرداری تهران ، مدلسازی معادلات ساختاری.