طراحی الگوی حکمرانی یکپارچه مدیریت شهری با رویکرد پدافند غیرعامل در کلانشهر اراک

زمینه و هدف: مدیریت یکپارچه شهری و پدافند غیرعامل، دو حوزه کلیدی در ارتقای تاب آوری و کارایی شهرها محسوب می شوند. پدافند غیرعامل در مدیریت شهری صرفا یک ابزار فنی یا امنیتی نیست، بلکه چارچوبی راهبردی برای بازآرایی ساختارهای مدیریتی و نهادی است که از طریق تقویت هماهنگی بین نهادی، کاهش آسیب پذیری زیرساخت های حیاتی، ارتقای حکمرانی هوشمند و تاب آور، و توسعه مشارکت اجتماعی قابل تحقق است. این پژوهش با هدف طراحی الگوی حکمرانی یکپارچه مدیریت شهری با رویکرد پدافند غیرعامل در کلانشهر اراک، با توجه به موقعیت صنعتی و آسیب پذیری های خاص این شهر، انجام شده است.روش پژوهش: این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و با رویکرد کیفی و بهره گیری از روش تحلیل محتوا انجام شده است. داده ها از طریق مطالعه منابع علمی معتبر در حوزه پدافند غیرعامل و مدیریت شهری، بررسی تجارب بین المللی و داخلی، و تحلیل وضعیت موجود شهرداری اراک گردآوری شده است.یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که ادغام اصول پدافند غیرعامل در نظام حکمرانی شهری، ضمن افزایش اثربخشی تصمیمات و کاهش هزینه های ناشی از بحران ها، مسیر حرکت به سوی حکمرانی پاسخگو و پایدار را هموار می سازد. بررسی وضعیت اراک به عنوان یک کلانشهر صنعتی نشان می دهد که مهم ترین چالش ها در حوزه حکمرانی یکپارچه شهری عبارتند از: (۱) نبود ساختار هماهنگی بین نهادی، (۲) پراکندگی اطلاعات و عدم یکپارچگی داده های شهری، (۳) ضعف در حفاظت از زیرساخت های حیاتی در برابر تهدیدات فیزیکی و سایبری، و (۴) مشارکت محدود شهروندان در فرآیندهای مدیریت شهری. همچنین مشخص شد که رویکردهای سنتی و بخشی به مدیریت بحران، کارایی لازم را در مواجهه با بحران های پیچیده و ترکیبی ندارند و نیازمند رویکردی یکپارچه و مبتنی بر هماهنگی نهادی هستند. مطالعات نشان می دهد که هماهنگی بین نهادی و یکپارچگی اطلاعاتی، مهم ترین عوامل موفقیت در مدیریت بحران های شهری هستند.نتیجه گیری: با توجه به یافته ها، الگوی حکمرانی یکپارچه مدیریت شهری مبتنی بر پدافند غیرعامل برای اراک بر چهار رکن اصلی استوار است: (۱) هماهنگی بین نهادی از طریق ایجاد شورای راهبردی مدیریت یکپارچه شهری با حضور نمایندگان شهرداری، آتش نشانی، نیروی انتظامی، اورژانس و سایر نهادهای مرتبط، (۲) یکپارچگی اطلاعاتی و ایجاد سامانه جامع مدیریت داده های شهری برای تسهیل تصمیم گیری مبتنی بر داده، (۳) حفاظت از زیرساخت های حیاتی با رویکرد پدافند غیرعامل شامل شناسایی، طبقه بندی و ارتقای امنیت زیرساخت های کلیدی، و (۴) مشارکت اجتماعی و آگاهی بخشی برای افزایش تاب آوری شهروندان. پیشنهاد می شود شهرداری اراک با تصویب اساسنامه مدیریت یکپارچه شهری در شورای اسلامی شهر، نسبت به استقرار این الگو و اجرای برنامه های عملیاتی مشترک با نهادهای مرتبط اقدام نماید.

کلیدواژه ها:

حکمرانی یکپارچه ، پدافند غیرعامل ، مدیریت شهری ، تاب آوری ، هماهنگی بین نهادی ، زیرساخت های حیاتی ، شهرداری اراک