شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر تاخیر در رسیدگی به پرونده های کمیسیون ماده ۱۰۰ در شهرداری اراک

مقدمه: کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری به عنوان مهم ترین مرجع شبه قضایی رسیدگی به تخلفات ساختمانی در ایران، با چالش جدی اطاله دادرسی و تاخیر در رسیدگی به پرونده ها مواجه است. این تاخیرها نه تنها به تضییع حقوق شهروندان و افزایش نارضایتی عمومی می انجامد، بلکه به کاهش کارایی بازدارندگی جریمه ها و تضعیف حاکمیت قانون در حوزه شهرسازی دامن می زند. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی، اولویت بندی و رتبه بندی عوامل موثر بر تاخیر در رسیدگی به پرونده های کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری اراک انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) است. جامعه آماری شامل کلیه پرونده های مختومه کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری اراک در بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ (۳ سال) به تعداد ۲۴,۸۷۹ پرونده و همچنین ۳۲ نفر از مدیران، کارشناسان و اعضای کمیسیون می باشد. داده های کمی با استفاده از تحلیل آماری پرونده ها و پرسشنامه محقق ساخته و داده های کیفی با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شده اند. برای رتبه بندی عوامل از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و برای تحلیل داده های پرونده ها از آزمون های آماری استفاده شده است. یافته ها: میانگین زمان رسیدگی به پرونده های کمیسیون ماده ۱۰۰ در اراک ۱۸۷ روز (حدود ۶ ماه) است که بیش از ۴ برابر مدت قانونی (۴۵ روز) می باشد. ۵ عامل اصلی تاخیر به ترتیب اولویت عبارتند از: ۱) کمبود نیروی انسانی متخصص و حجم بالای پرونده ها (وزن ۰.۲۸)، ۲) نقص و ابهام در قوانین و مقررات (وزن ۰.۲۴)، ۳) ضعف در سیستم ثبت و پیگیری الکترونیکی پرونده ها (وزن ۰.۱۹)، ۴) تاخیر در ابلاغ آراء و عدم همکاری مالکان (وزن ۰.۱۷)، و ۵) تعارض منافع و وابستگی مالی شهرداری به جریمه ها (وزن ۰.۱۲). نتیجه گیری: تاخیر در رسیدگی به پرونده های کمیسیون ماده ۱۰۰ در اراک یک مسئله چندبعدی با ریشه های ساختاری، قانونی و اجرایی است. پیشنهاد می شود شهرداری اراک با راه اندازی سامانه یکپارچه الکترونیکی، افزایش نیروی متخصص، بازنگری در فرآیندهای اجرایی و اصلاح قوانین مرتبط، گام های موثری در جهت کاهش زمان رسیدگی و افزایش کارایی این کمیسیون بردارد.

کلیدواژه ها:

کمیسیون ماده ۱۰۰ ، تاخیر در رسیدگی ، اطاله دادرسی ، شهرداری اراک ، تحلیل سلسله مراتبی.